Ch¬ng 2
Chøc
n¨ng ho¹ch ®Þnh
Môc ®Ých vµ yªu cÇu
cña ch¬ng
Sau khi nghiªn cøu vµ häc
tËp xong ch¬ng nµy, Sinh viªn cã thÓ:
v NhËn
thøc ®îc sù cÇn thiÕt ph¶i ho¹ch ®Þnh trong c¸c tæ chøc
v HiÓu
vµ biÕt c¸ch ho¹ch ®Þnh trong c¸c tæ chøc
v NhËn
thøc ®îc nh÷ng nh©n tè chñ yÕu t¸c ®éng tíi c«ng t¸c x©y dùng vµ thùc hiÖn kÕ
ho¹ch tõ ®ã cã c¸c c¸ch xö lý thÝch hîp ®Ó n©ng cao chÊt lîng cña ho¹t ®éng
trong tæ chøc.
LËp
kÕ ho¹ch lµ xuÊt ph¸t ®iÓm cña mäi qu¸ tr×nh qu¶n trÞ, bëi lÏ nã g¾n liÒn víi
viÖc lùa chän môc tiªu vµ ch¬ng tr×nh hµnh ®éng trong t¬ng lai. LËp kÕ ho¹ch
còng lµ chøc n¨ng c¬ b¶n cña tÊt c¶ c¸c nhµ qu¶n trÞ ë mäi cÊp trong doanh
nghiÖp, v× dùa vµo nã mµ c¸c nhµ qu¶n trÞ míi x¸c ®Þnh ®îc c¸c chøc n¨ng cßn
l¹i kh¸c nh»m b¶o ®¶m ®¹t ®îc c¸c môc tiªu ®· ®Æt ra.
2.1. Kh¸i niÖm vµ vai trß cña ho¹ch ®Þnh
2.1.1.
Kh¸i niÖm
Ho¹ch
®Þnh lµ qu¸ tr×nh x¸c ®Þnh nh÷ng môc tiªu cña tæ chøc vµ ph¬ng thøc tèt nhÊt
®Ó ®¹t ®îc nh÷ng môc tiªu ®ã. Nãi c¸ch kh¸c, ho¹ch ®Þnh lµ “quyÕt
®Þnh xem ph¶i lµm c¸i g×, lµm nh thÕ nµo, khi nµo lµm vµ ai lµm c¸i ®ã”
Trªn
c¶ ph¬ng diÖn nhËn thøc còng nh trong thùc tiÔn, ho¹ch ®Þnh cã vai trß hÕt
søc quan träng, bëi nã hç trî c¸c nhµ qu¶n trÞ mét c¸ch h÷u hiÖu trong viÖc ®Ò
ra nh÷ng kÕ ho¹ch sö dông hiÖu qu¶ c¸c nguån tµi nguyªn h¹n chÕ trong ®iÒu kiÖn
kh«ng ch¾c ch¾n cña m«i trêng. Ho¹ch ®Þnh gi÷ vai trß më ®êng cho tÊt c¶ c¸c
chøc n¨ng qu¶n trÞ kh¸c nªn nã ®îc coi lµ chøc n¨ng qu¶n trÞ chÝnh yÕu
Muèn
cho c«ng t¸c ho¹ch ®Þnh ®¹t ®îc kÕt qu¶ mong muèn th× nã ph¶i ®¸p øng ®îc c¸c
yªu cÇu: Khoa häc, kh¸ch quan, hÖ thèng, nhÊt qu¸n, kh¶ thi, cô thÓ, linh ho¹t,
phï hîp víi hoµn c¶nh thùc tiÔn
2.1.2. Ph©n lo¹i ho¹ch ®Þnh
Trªn
thùc tÕ cã nhiÒu lo¹i ho¹ch ®Þnh kh¸c nhau ®îc ph©n chia dùa theo nh÷ng tiªu
thøc kh¸c nhau, cô thÓ lµ:
Ø
Theo cÊp ®é ho¹ch ®Þnh: Víi
c¸ch ph©n lo¹i nµy, ngêi ta chia ra: Ho¹ch ®Þnh vÜ m« vµ ho¹ch ®Þnh vi m«
Ø
Theo ph¹m vi: Víi
c¸ch ph©n lo¹i nµy, ngêi ta chia ra: Ho¹ch ®Þnh toµn diÖn vµ ho¹ch ®Þnh tõng
phÇn
Ø
Theo lÜnh vùc kinh doanh: Dùa
vµo tiªu thøc nµy, ngêi ta chia thµnh nhiÒu lo¹i ho¹ch ®Þnh kh¸c nhau nh
Ø
Theo
møc ®é ho¹t ®éng:
Víi c¸ch ph©n lo¹i nµy, ngêi ta chia ra:
- Ho¹ch ®Þnh chiÕn lîc: Lµ ho¹ch ®Þnh ë
cÊp ®é toµn bé doanh nghiÖp, nã thiÕt lËp nªn nh÷ng môc tiªu chung cña doanh
nghiÖp vµ vÞ trÝ cña doanh nghiÖp ®èi víi m«i trêng.
Ho¹ch
®Þnh chiÕn lîc kh«ng v¹ch ra mét c¸ch chÝnh x¸c lµm nh
- Ho¹ch ®Þnh t¸c nghiÖp: Lµ qu¸ tr×nh
ra nh÷ng quyÕt ®Þnh ng¾n h¹n, chi tiÕt, x¸c ®Þnh néi dung c«ng viÖc cÇn tiÕn
hµnh, ngêi thùc hiÖn vµ c¸ch thøc tiÕn hµnh. Trong ho¹ch ®Þnh t¸c nghiÖp,
ngêi ta tr×nh bµy râ vµ chi tiÕt cÇn ph¶i lµm nh thÕ nµo ®Ó ®¹t ®îc nh÷ng
môc tiªu ®· ®îc ®Æt ra trong ho¹ch ®Þnh chiÕn lîc. Ho¹ch ®Þnh t¸c nghiÖp ®a
ra nh÷ng chiÕn thuËt hay nh÷ng bíc cô thÓ mµ doanh nghiÖp sÏ tiÕn hµnh ®Ó thùc
hiÖn ho¹ch ®Þnh chiÕn lîc.
B¶n
ho¹ch ®Þnh t¸c nghiÖp ®«i khi cßn ®îc gäi lµ nh÷ng kÕ ho¹ch hµnh ®éng (action
plans) v× chóng ®Ò ra nh÷ng hµnh ®éng cô thÓ cho nh÷ng con ngêi cô thÓ thùc
hiÖn, t¬ng øng víi nh÷ng ng©n s¸ch vµ kho¶ng thêi gian x¸c ®Þnh, cô thÓ
B¶ng
2.1 tãm t¾t c¸c ®Æc ®iÓm cña ho¹ch ®Þnh chiÕn lîc vµ ho¹ch ®Þnh t¸c nghiÖp.
Qua ®ã cho thÊy, mÆc dï c¸c ®Æc ®iÓm cña chóng kh¸c nhau, song qu¸ tr×nh ho¹ch
®Þnh chiÕn lîc vµ t¸c nghiÖp cã mèi liªn hÖ víi nhau rÊt chÆt chÏ trong mét hÖ
thèng ho¹ch ®Þnh thèng nhÊt.
B¶ng
2.1. C¸c tÝnh chÊt cña ho¹ch ®Þnh chiÕn lîc vµ ho¹ch ®Þnh t¸c nghiÖp
TÝnh chÊt
|
Ho¹ch ®Þnh chiÕn lîc
|
Ho¹ch
®Þnh t¸c nghiÖp
|
¶nh
hëng cña ho¹ch ®Þnh
|
Toµn
bé
|
Côc
bé
|
Thêi
gian thùc hiÖn
|
Dµi
h¹n
|
Ng¾n
h¹n
|
M«i
trêng thùc hiÖn
|
BiÕn
®æi
|
X¸c
®Þnh
|
Môc
tiªu ®Ò ra
|
Lín,
tæng qu¸t
|
Cô
thÓ, râ rµng
|
Th«ng
tin ®Ó ho¹ch ®Þnh
|
Tæng
hîp, kh«ng ®Çy ®ñ
|
§Çy
®ñ, chÝnh x¸c
|
KÕt
qu¶ thùc hiÖn
|
L©u
dµi
|
Cã
thÓ ®iÒu chØnh
|
ThÊt
b¹i nÕu x¶y ra
|
NÆng
nÒ, cã thÓ lµm ph¸ s¶n
|
Cã
thÓ kh¾c phôc
|
Rñi
ro nÕu x¶y ra
|
Lín
|
H¹n
chÕ
|
Kh¶
n¨ng cña ngêi ra quyÕt ®Þnh
|
Kh¸i
qu¸t vÊn ®Ò
|
Ph©n
tÝch cô thÓ, tû mØ
|
Ø
Ph©n
lo¹i ho¹ch ®Þnh theo thêi gian: Theo c¸ch ph©n lo¹i nµy, ngêi ta chia ra:
-
Ho¹ch ®Þnh dµi h¹n: Lµ ho¹ch ®Þnh cho thêi gian thùc hiÖn kÐo dµi tõ 5 n¨m trë
lªn.
-
Ho¹ch ®Þnh trung h¹n: Lµ ho¹ch ®Þnh cho kho¶ng thêi gian tõ trªn 1 n¨m ®Õn díi
5 n¨m.
-
Ho¹ch ®Þnh ng¾n h¹n: Lµ ho¹ch ®Þnh cho kho¶ng thêi gian díi mét n¨m. Trong
lo¹i ho¹ch ®Þnh nµy, ngêi ta cßn cã thÓ ph©n chia thµnh:
+ Ho¹ch ®Þnh cô thÓ:
Lµ ho¹ch ®Þnh víi nh÷ng môc tiªu ®· ®îc x¸c ®Þnh rÊt râ rµng. Kh«ng cã sù mËp
mê vµ hiÓu lÇm trong ®ã. VÝ dô, c«ng ty quyÕt ®Þnh t¨ng 20% doanh thu trong n¨m
nay. VËy ng©n s¸ch, tiÕn ®é, ph©n c«ng cô thÓ ... ra sao ®Ó ®¹t môc tiªu ®ã.
+ Ho¹ch ®Þnh ®Þnh
híng: Lµ ho¹ch ®Þnh cã tÝnh linh ho¹t ®a ra nh÷ng híng chØ ®¹o chung. VÝ dô:
Ho¹ch ®Þnh trong viÖc c¶i thiÖn lîi nhuËn cña doanh nghiÖp kho¶ng 5 ®Õn 10%
trong thêi gian tíi.
Ho¹ch
®Þnh ®Þnh híng hay ®îc sö dông h¬n ho¹ch ®Þnh cô thÓ khi m«i trêng cã ®é bÊt
æn ®Þnh cao, khi doanh nghiÖp ®ang ë giai ®o¹n h×nh thµnh vµ suy tho¸i trong
chu kú kinh doanh cña nã.
Lu
ý: ViÖc ph©n chia c¸c lo¹i ho¹ch ®Þnh theo c¸c tiªu thøc trªn ®©y chØ mang tÝnh
chÊt t¬ng ®èi. C¸c lo¹i ho¹ch ®Þnh cã quan hÖ qua l¹i víi nhau. Ch¼ng h¹n,
ho¹ch ®Þnh chiÕn lîc cã thÓ bao gåm c¶ ho¹ch ®Þnh dµi h¹n vµ ng¾n h¹n. Tuy
vËy, ho¹ch ®Þnh chiÕn lîc nhÊn m¹nh bøc tranh tæng thÓ vµ dµi h¹n h¬n, trong
khi ho¹ch ®Þnh t¸c nghiÖp phÇn lín lµ nh÷ng ho¹ch ®Þnh ng¾n h¹n.
2.1.3. Vai trß cña viÖc ho¹ch ®Þnh
-
Ho¹ch ®Þnh lµ c«ng cô ®¾c lùc trong viÖc phèi hîp nç lùc cña c¸c thµnh viªn
trong mét doanh nghiÖp. Ho¹ch ®Þnh cho biÕt híng ®i cña doanh nghiÖp.
-
Ho¹ch ®Þnh cã t¸c dông lµ gi¶m tÝnh bÊt æn ®Þnh cña doanh nghiÖp
-
Ho¹ch ®Þnh gi¶m ®îc sù chång chÐo vµ nh÷ng ho¹t ®éng l·ng phÝ
-
Ho¹ch ®Þnh lµm t¨ng hiÖu qu¶ cña c¸ nh©n vµ tæ chøc. Nhê ho¹ch ®Þnh mµ mét tæ
chøc cã thÓ nhËn ra vµ tËn dông c¬ héi cña m«i trêng ®Ó gióp c¸c nhµ qu¶n trÞ
øng phã víi sù bÊt ®Þnh vµ thay ®æi cña c¸c yÕu tè m«i trêng
-
Nhê cã ho¹ch ®Þnh mµ mét tæ chøc cã thÓ ph¸t triÓn tinh thÇn lµm viÖc tËp thÓ.
Khi mçi ngêi trong tËp thÓ cïng nhau hµnh ®éng vµ ®Òu biÕt r»ng m×nh muèn ®¹t
c¸i g×, th× kÕt qu¶ ®¹t ®îc sÏ cao h¬n
-
Ho¹ch ®Þnh gióp tæ chøc cã thÓ thÝch nghi ®îc víi sù thay ®æi cña m«i trêng
bªn ngoµi, do ®ã cã thÓ ®Þnh híng ®îc sè phËn cña tæ chøc
-
Ho¹ch ®Þnh thiÕt lËp nªn nh÷ng tiªu
chuÈn t¹o ®iÒu kiÖn cho c«ng t¸c kiÓm tra.
2.2. Môc tiªu, c¬ së khoa häc vµ tiÕn tr×nh
ho¹ch ®Þnh
2.2.1. Môc tiªu cña ho¹ch ®Þnh
Ø
Kh¸i niÖm cña môc tiªu:
Môc
tiªu lµ kÕt qu¶ mong muèn cuèi cïng cña c¸c c¸ nh©n, nhãm, hay toµn bé tæ chøc.
Môc tiªu chØ ra ph¬ng híng cho tÊt c¶ c¸c quyÕt ®Þnh qu¶n trÞ vµ h×nh thµnh
nªn nh÷ng tiªu chuÈn ®o lêng cho viÖc thùc hiÖn trong thùc tÕ. Víi lý do ®ã,
môc tiªu lµ xuÊt ph¸t ®iÓm, ®ång thêi lµ nÒn t¶ng cña viÖc lËp kÕ ho¹ch.
Ø
Ph©n lo¹i môc tiªu:
Môc
tiªu cña c«ng t¸c ho¹ch ®Þnh vµ môc tiªu cña c¸c kÕ ho¹ch lµ hÕt søc phong phó,
chóng cã thÓ ®îc ph©n thµnh nh÷ng lo¹i nh
-
Theo thêi gian ngêi ta chia ra: Môc tiªu ng¾n h¹n vµ môc tiªu dµi h¹n
-
Theo tÇm quan träng ngêi ta chia ra: Môc tiªu chñ yÕu vµ môc tiªu thø yÕu
-
Theo møc ®é cô thÓ chóng ta cã: Môc tiªu chung vµ môc tiªu bé phËn
-
Theo biÓu hiÖn ngêi ta ph©n thµnh: Môc tiªu tuyªn bè vµ môc tiªu kh«ng tuyªn
bè
-
Theo h×nh thøc thÓ hiÖn ngêi ta cã: Môc tiªu ®Þnh tÝnh vµ môc tiªu ®Þnh lîng
-
Theo b¶n chÊt cña môc tiªu ngêi ta chia ra: Môc tiªu kinh tÕ, môc tiªu x· héi,
môc tiªu chÝnh trÞ
- Dùa theo qu¸ tr×nh ho¹t ®éng ta cã: Môc tiªu
cuèi cïng vµ môc tiªu trong tõng giai ®o¹n
-
Theo cÊp ®é cña môc tiªu ta cã: Môc tiªu cÊp c«ng ty, môc tiªu cÊp ®¬n vÞ kinh
doanh, môc tiªu cÊp chøc n¨ng
-
Theo h×nh thøc cña môc tiªu ngêi ta chia ra: Môc tiªu ®Þnh tÝnh, môc tiªu ®Þnh
lîng
-
Theo tè ®é t¨ng trëng ta cã: Môc tiªu t¨ng trëng nhanh, môc tiªu t¨ng trëng
æn ®Þnh, môc tiªu duy tr× vµ æn ®Þnh, môc tiªu suy gi¶m
Bªn c¹nh nh÷ng lo¹i môc tiªu trªn, chóng ta cßn
thêng gÆp:
+
Môc tiªu ph¸t biÓu (Stated objective): Lµ nh÷ng môc tiªu ®îc doanh nghiÖp
chÝnh thøc tuyªn bè, ®ã lµ nh÷ng ®iÒu mµ doanh nghiÖp muèn c«ng chóng tin lµ
môc tiªu cña doanh nghiÖp.
Môc
tiªu ph¸t biÓu do ban l·nh ®¹o ®Ò ra vµ thêng ®îc t×m thÊy trong b¶n hiÕn
ch¬ng cña doanh nghiÖp, b¸o c¸o hµng n¨m, nh÷ng bµi ph¸t biÓu tríc c«ng
chóng, hay trong nh÷ng bµi b¸o ®¨ng trªn c¸c t¹p chÝ c«ng céng v.v... Nh÷ng môc
tiªu ph¸t biÓu thêng m©u thuÉn vµ bÞ ¶nh hëng nÆng bëi nh÷ng niÒm tin cña x·
héi ®èi víi doanh nghiÖp. M©u thuÉn bëi
v× doanh nghiÖp, ph¶i ®¸p l¹i lßng mong ®îi cña nhiÒu nhãm ngêi kh¸c nhau
trong x· héi víi nh÷ng tiªu chuÈn ®¸nh gi¸ kh¸c nhau. Trong néi bé doanh
nghiÖp, tÝnh m©u thuÉn cña c¸c môc tiªu ph¸t biÓu ®îc thÓ hiÖn ë chç, ban l·nh
®¹o doanh nghiÖp nãi víi nh÷ng cæ ®«ng mét ®»ng, nãi víi kh¸ch hµng mét nÎo,
nãi víi c«ng nh©n hay c«ng ®oµn l¹i mét c¸ch kh¸c v.v...
+
Môc tiªu thùc (Real objective): Lµ nh÷ng môc tiªu mµ doanh nghiÖp thùc sù theo
®uæi vµ ®îc x¸c ®Þnh bëi nh÷ng viÖc lµm thùc cña c¸c thµnh viªn trong doanh
nghiÖp.
ViÖc
ph©n biÖt môc tiªu ph¸t biÓu víi môc tiªu thùc cho phÐp ta hiÓu ®îc tÝnh thiÕu
nhÊt qu¸n gi÷a c¸c môc tiªu cña doanh nghiÖp.
Môc
tiªu ph¸t biÓu thêng t¬ng ®èi æn ®Þnh víi thêi gian, trong khi môc tiªu thùc
l¹i hay thay ®æi, ph¶n ¸nh c¸i g× lµ quan träng ®èi víi doanh nghiÖp t¹i thêi
®iÓm ®ã.
Cho
dï lµ môc tiªu nµo, ®îc ph©n chia theo tiªu thøc nµo th× môc tiªu còng ph¶i
®¶m b¶o ®îc c¸c yªu cÇu: Râ rµng, kh¶ thi, mang tÝnh thõa kÕ, cã thÓ kiÓm so¸t
®îc, ph¶i phï hîp víi môc tiªu cña c¸c quyÕt ®Þnh ®· ®îc x¸c ®Þnh, phµi phï
hîp víi ®ßi hái cña c¸c quy luËt kh¸ch quan, ph¶i nh»m gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò
then chèt, quan träng vµ ph¶i phï hîp víi hoµn c¶nh còng nh kh¶ n¨ng ë mçi tæ
chøc, mçi ®¬n vÞ
Ø
Qu¶n
trÞ theo môc tiªu (MBO):
Môc tiªu lµ c¬ së ®Ó ra ®êi ph¬ng ph¸p qu¶n trÞ míi -
Qu¶n trÞ theo môc tiªu (MBO - Management By Objectives): §©y lµ mét triÕt lý vµ
ph¬ng ph¸p tiÕp cËn qu¶n trÞ nh»m chØ ®¹o qu¸ tr×nh ho¹ch ®Þnh b»ng c¸ch gióp
c¸c nhµ qu¶n trÞ kÕt hîp gi÷a c¸c kÕ ho¹ch chiÕn lîc vµ kÕ ho¹ch chiÕn thuËt.
§Æc biÖt, MBO cßn cung cÊp nh÷ng ph¬ng tiÖn ®Ó biÕn c¸c môc tiªu vµ chiÕn lîc
cña tæ chøc thµnh nh÷ng kÕ ho¹ch vµ ho¹t ®éng chiÕn thuËt. MBO lµ mét trong
nhiÒu ph¸t triÓn ®¸ng lu ý nhÊt cña qu¶n trÞ häc hiÖn ®¹i. §Æc tÝnh cña MBO lµ
mçi thµnh phÇn trong tæ chøc ®Òu ®îc quyÒn tham gia x©y dùng môc tiªu ph¸t
triÓn tæ chøc, ®ång thêi tù gi¸c, tù nguyÖn thùc hiÖn nh÷ng ch¬ng tr×nh MBO
trong suèt qu¸ tr×nh qu¶n trÞ tõ ho¹ch ®Þnh ®Õn kiÓm so¸t. T¸c dông tÝch cùc
cña MBO lµ hîp nhÊt c¸c yªu cÇu kh¸c nhau trong tæ chøc, ®ång thêi hµi hoµ gi÷a
môc tiªu vµ tæ chøc. MBO thÓ hiÖn mét triÕt lý tÝch cùc vÒ con ngêi vµ phong
c¸ch qu¶n trÞ víi nh÷ng thuéc tÝnh sau:
- Gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò chung gi÷a c¸c c¸ nh©n vµ nhãm
t¹i mäi cÊp cña tæ chøc
-
TruyÒn th«ng më vµ sù tin cËy
-
Chó träng ®Õn c¸c mèi quan hÖ dùa vµo lßng tin, trªn tÊt c¶ c¸c ph¬ng diÖn
th«ng qua sù hîp t¸c
-
Khen thëng vµ th¨ng chøc trùc tiÕp trªn c¬ së nh÷ng thµnh tùu vµ thµnh tÝch
cña nhãm vµ cña c¸ nh©n trong c«ng viÖc
- Sö
dông tèi thiÓu nh÷ng ¸p lùc, tiÓu s¶o trong qu¶n trÞ
-
ThiÕt lËp mét c¬ cÊu qu¶n trÞ n¨ng ®éng, hiÖu qu¶ vµ thóc ®Èy nÒn v¨n ho¸ cña
doanh nghiÖp
Cã
n¨m môc ®Ých chñ yÕu ®Ó ¸p dông ph¬ng ph¸p tiÕp cËn theo MBO lµ:
-
MBO nhÊn m¹nh r»ng kh«ng cã môc tiªu nµo lµ riªng rÏ ®èi víi tæ chøc, bé phËn,
nhãm hay c¸ nh©n thuéc tæ chøc
-
ThiÕt lËp c¸c môc tiªu vµ ®Ò ra nh÷ng tho¶ hiÖp gi÷a chóng liªn quan ®Õn rñi ro
vµ sù kh«ng ch¾c ch¾n
-
X¸c ®Þnh râ c¸c môc tiªu vµ thø tù u tiªn cña chóng
- §Ò
cao mèi quan hÖ gi÷a c¸c môc tiªu cña tæ chøc, môc tiªu cña bé phËn vµ môc tiªu
c«ng viÖc cña c¸ nh©n
-
Nh»m tËp trung c¸c nguån lùc cña tæ chøc, mäi n¨ng lùc cña nh©n viªn vµ chuÈn
bÞ vª mÆt thêi gian
TiÕn
tr×nh MBO tr¶i qua c¸c giai ®o¹n chñ yÕu nh sau:
- X¸c ®Þnh xø mÖnh cña tæ chøc:
Th«ng thêng xø mÖnh vµ môc tiªu chung cña tæ chøc do c¸c qu¶n trÞ gia cÊp cao
vµ héi ®ång qu¶n trÞ x¸c ®Þnh
- X¸c ®Þnh c¸c môc tiªu chiÕn lîc: Cô
thÓ ho¸ mét bíc c¸c môc tiªu chung vµ ®Þnh râ thêi gian ®Ó hoµn thµnh chóng
- X¸c ®Þnh c¸c môc tiªu cña nhãm, bé phËn:
TiÕp tôc cô thÓ ho¸ c¸c môc tiªu chung vµ môc tiªu chiÕn lîc. NhiÖm vô nµy do
cÊp qu¶n trÞ trung gian thùc hiÖn
- Sù tham gia cña c¸c nhãm vµ c¸ nh©n cã liªn
quan. Khi c¸c môc tiªu ®îc thiÕt lËp mét c¸ch cã hÖ thèng
tõ trªn xuèng díi th× MBO chØ cßn lµ danh nghÜa v× trong trêng hîp ®ã, c¸c c¸
nh©n vµ nhãm cÊp díi sÏ tiÕp nhËn quan ®iÓm cña qu¸ tr×nh MBO nh lµ mét hÖ
thèng ®o lêng vµ kiÓm so¸t, thay v× lµ mét c«ng cô ho¹ch ®Þnh vµ thóc ®Èy. Khi
cÊp díi vµ cÊp trªn cïng thiÕt lËp c¸c môc tiªu th× hä sÏ nhÊt trÝ vÒ ý tëng
dùa trªn nh÷ng môc tiªu mµ cÊp díi sÏ theo ®uæi ®Ó ®¹t ®îc trong mét kho¶ng
thêi gian cô thÓ nµo ®ã. CÊp díi sÏ tiÕn hµnh nh÷ng ho¹t ®éng chung ®Ó hoµn
thµnh nh÷ng mùc tiªu ®ã vµ nh÷ng tiÕn bé híng tíi c¸c môc tiªu sÏ ®o lêng
thµnh tÝch cña hä trong qu¸ tr×nh lµm viÖc. ThËm chÝ nÕu hä kh«ng hoµn toµn
®ång ý trªn tÊt c¶ c¸c ph¬ng diÖn, th× qu¸ tr×nh thiÕt lËp c¸c môc tiªu còng
®em l¹i kÕt qu¶ tèt h¬n so víi trêng hîp kh«ng ®Æt ra c¸c môc tiªu
- LËp kÕ ho¹ch hµnh ®éng.
ViÖc triÓn khai kÕ ho¹ch hµnh ®éng cña mét phßng, ban cã thÓ lµ kÕt qu¶ cña sù
th¶o luËn tËp thÓ gi÷a ngêi ®øng ®Çu bé phËn vµ c¸c nh©n viªn trong bé phËn
®ã. Tr¸i l¹i, mét kÕ ho¹ch hµnh ®éng ®Ó ®¹t ®îc nh÷ng môc tiªu c«ng viÖc cña
mét c¸ nh©n cã thÓ ®îc triÓn khai dùa trªn quan ®iÓm cña ngêi ®ã kÕt hîp víi
quan ®iÓm vµ sù gãp ý cña ngêi cÊp trªn trùc tiÕp
- Thùc hiÖn vµ kiÓm so¸t. §©y
lµ nh÷ng ho¹t ®éng nh»m biÕn c¸c môc tiªu ®Æt ra thµnh hiÖn thùc, lµ nh÷ng c«ng
viÖc hµng ngµy mµ doanh nghiÖp ph¶i tiÕn hµnh. Qu¶n trÞ theo môc tiªu gióp cho
c¸c c¸ nh©n vµ tËp thÓ cã thÓ chñ ®éng trong viÖc thùc hiÖn nhiÖm vô cña hä.
C¸c nhµ qu¶n trÞ nªn s½n sµng huÊn luyÖn vµ chØ dÉn ®Ó nh©n viªn hoµn thµnh
®îc c¸c nhiÖm vô ®îc giao h¬n lµ kiÓm so¸t chÆt chÏ cøng nh¾c toµn bé c¸c
ho¹t ®éng cña nh©n viªn. C¸c nhãm vµ c¸ nh©n ®îc uû quyÒn ®Ó lµm viÖc mét c¸ch
cã hiÖu qu¶ híng tíi nh÷ng môc tiªu ®· tho¶ thuËn. §ång thêi hä ph¶i ®îc tù
do th¶o luËn mäi vÊn ®Ò vãi cÊp trªn vµ nh÷ng ngêi cã thÓ gióp hä hoµn thµnh
nhiÖm vô
- §¸nh gi¸ thµnh tÝch.
C«ng viÖc cuèi cïng cña MBO lµ ®¸nh gi¸ mét c¸ch cã hÖ thèng ®Ó ®o lêng sù
tiÕn bé, nhËn diÖn, gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®ª ph¸t sinh vµ ®iÒu chØnh c¸c môc
tiªu. NÕu ®¸nh gi¸ thµnh tÝch ®îc tiÕn hµnh mét c¸ch chÝnh x¸c th× c¸c nhµ
qu¶n trÞ ë c¸c nhãm cã thÓ rót ra nh÷ng bµi häc kinh nghiÖm rÊt quan träng ®Ó
thùc hiÖn tèt h¬n c¸c c«ng viÖc trong t¬ng lai cña hä
2.2.2. C¬ së khoa häc cña ho¹ch ®Þnh
Muèn
x¸c ®Þnh môc tiªu ho¹ch ®Þnh mét c¸ch ®óng ®¾n vµ cã hiÖu qu¶ th× cÇn ph¶i c¨n
cø vµo nh÷ng c¬ së khoa häc chñ yÕu sau:
Ø
Sø mÖnh cña tæ chøc (Mission nh
Ø
Môc tiªu cña tæ chøc: Môc
tiªu lµ sù cam kÕt cô thÓ ®èi víi viÖc thùc hiÖn mét kÕt qu¶ cã thÓ ®o lêng
®îc, trong kho¶ng thêi gian ®· ®Þnh. Mét tæ chøc hay c¸ nh©n cha thÓ b¾t tay
vµo ho¹ch ®Þnh nÕu cha x¸c ®Þnh ®îc c¸c môc tiªu cña hä mét c¸ch râ rµng.
§iÒu quan träng ®èi víi c¸c nhµ qu¶n trÞ lµ ph¶i x¸c ®Þnh c¸c môc tiªu, nhËn
thøc vÒ tÇm quan träng cña chóng vµ biÕt c¸ch thiÕt lËp môc tiªu cô thÓ cho
tõng bé phËn trªn c¬ së môc tiªu chung cña tæ chøc
Ø
C¸c cÊp ho¹ch ®Þnh:
Qu¸ tr×nh ho¹ch ®Þnh thêng ®îc b¾t ®Çu tõ trªn xuèng díi hoÆc tõ díi lªn.
Trong qu¸ tr×nh nµy, c«ng viÖc cña c¸c nhµ qu¶n trÞ cÊp cao lµ ®a ra nh÷ng
nhËn ®Þnh vÒ t×nh h×nh chung, x¸c ®Þnh môc ®Ých vµ triÕt lý kinh doanh cña tæ
chøc, thiÕt lËp thø tù u tiªn vµ ®Ò ra c¸c chÝnh s¸ch. Trªn c¬ së nh÷ng ®Þnh
híng nµy, hä v¹ch ra c¸c môc tiªu vµ ch¬ng tr×nh hµnh ®éng. Nh
Ø
Lîi Ých cña ho¹ch ®Þnh: Mçi
tæ chøc chØ cã thÓ tån t¹i vµ ph¸t triÓn khi ®ång thêi thÝch nghi víi sù thay
®æi, duy tr× ®îc møc ®é æn ®Þnh cÇn thiÕt, tèi thiÓu ho¸ sù hçn lo¹n vµ x©y
dùng ®îc mét ý thøc vÒ kû c¬ng néi bé. Do ®ã, trong ®iÒu kiÖn m«i trêng kinh
doanh ngµy nay thay ®æi rÊt nhanh chãng, qu¸ tr×nh ho¹ch ®Þnh cã thÓ ®em l¹i
cho tæ chøc nhiÒu l¬ih Ých kh¸c nhau. Khi nh÷ng lîi Ých c¬ b¶n ®îc tËn dông,
tæ chøc sÏ cã c¬ héi tèt h¬n ®Ó ®¹t ®îc c¸c môc tiªu chung cña nã.
Ø
§ßi hái cña c¸c quy luËt kh¸ch quan chi phèi
ho¹t ®éng qu¶n trÞ trong lÜnh vùc ho¹ch ®Þnh: Trªn
thùc tÕ, mét trong nh÷ng yªu cÇu ®èi víi ho¹ch ®Þnh lµ ph¶i kh¶ thi vµ hiÖu
qu¶. §Ó ®¹t ®îc yªu cÇu nµy th× ph¶i dùa vµo c¸c quy luËt kh¸ch quan chi phèi ho¹ch
®Þnh
Ø
Hoµn c¶nh kh¸ch quan thuéc vÒ bªn trong vµ bªn
ngoµi cña tæ chøc: §©y lµ nh÷ng yÕu tè chi phèi qu¸ tr×nh thùc
hiÖn ho¹ch ®Þnh, do ®ã ph¶i ph©n tÝch kü ®Ó thÊy ®îc ®iÓm m¹nh (S -
strengths), ®iÓm yÕu (W - weaknesses) vµ nh÷ng c¬ héi (O - opportunities), ®e
do¹ (T - threats) trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn kÕ ho¹ch
Ø
Ho¹ch ®Þnh mét c¸ch cã hiÖu qu¶: Qu¸
tr×nh ho¹ch ®Þnh chØ ho¹t ®éng h÷u hiÖu khi c¸c nhµ qu¶n trÞ vµ nh©n viªn lu«n
cã nhËn thøc r»ng, c¸c kÕ ho¹ch chØ lµ nh÷ng ph¬ng tiÖn chø kh«ng ph¶i lµ môc
®Ých cña nã. §«i khi c¸c nhµ qu¶n trÞ r¬i vµo mét tr¹ng th¸i cùc ®oan lµ tËp
trung toµn bé mäi nç lùc vµo gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò tríc m¾t vµ ®a ra nh÷ng
quyÕt ®Þnh véi v· mµ thê ¬ ®èi víi c¸c ho¹t ®éng ho¹ch ®Þnh chiÕn lîc vµ ho¹ch
®Þnh t¸c nghiÖp.
Bªn
c¹nh nh÷ng c¬ së khoa häc chñ yÕu trªn, trong qu¸ tr×nh ho¹ch ®Þnh ngêi ta cßn
dùa vµo nh÷ng c¬ së nh: M«i trêng cña qu¶n trÞ (bao gåm c¶ vi m« vµ vÜ m«),
chiÕn lîc vµ s¸ch lîc kinh doanh ®· lùa chän, kh¶ n¨ng cña mçi tæ chøc, hoµn
c¶nh kh¸ch quan bªn ngoµi tæ chøc, hÖ thèng ®Þnh møc khoa häc…
2.2.3 TiÕn
tr×nh cña ho¹ch ®Þnh
-
Bíc 1: NhËn thøc c¬ héi
T×m
hiÓu c¬ héi lµ ®iÓm b¾t ®Çu thùc sù cña ho¹ch ®Þnh. C¬ héi cã thÓ cã trong hiÖn
t¹i vµ t¬ng lai. Khi xem xÐt chóng, ®ßi hái ph¶i cã c¸ch nh×n toµn diÖn vµ
chÝnh x¸c vÒ thÞ trêng c¹nh tranh, vÒ nhu cÇu kh¸ch hµng, vµ ®Æc biÖt vÒ c¸c
®iÓm m¹nh, ®iÓm yÕu cña m×nh vµ vÒ môc ®Ých ph¶i ®¹t ®îc trong t¬ng lai. ViÖc
ho¹ch ®Þnh ®ßi hái ph¶i thùc hiÖn dù ®o¸n vÒ kh¶ n¨ng xuÊt hiÖn c¬ héi. C¬ héi
cã thÓ lín hoÆc nhá, cã thÓ ®¸ng gi¸ víi doanh nghiÖp nµy mµ kh«ng ®¸ng gi¸ víi
doanh nghiÖp kia. VÊn ®Ò quan träng lµ ph¶i dù ®o¸n vµ ph¸t hiÖn sím c¬ héi lín
vµ quan träng víi tæ chøc hay víi doanh nghiÖp m×nh.
- Bíc 2: X¸c ®Þnh
môc tiªu .
C¸c môc tiªu ho¹ch ®Þnh chØ ra ®iÓm kÕt thóc qu¸ t×nh
thùc hiÖn kÕ ho¹ch th× doanh nghiÖp sÏ ®i ®Õn ®©u? ®¹t ®Õn tr×nh ®é ph¸t triÓn
nµo víi nh÷ng chØ tiªu ®Æc trng cho tr×nh ®é ph¸t triÓn Êy. CÇn lu ý r»ng khi
x¸c ®Þnh môc tiªu ho¹ch ®Þnh cÇn ph¶i
®¹t ®îc sù phï hîp gi÷a môc tiªu tæng thÓ vµ môc tiªu cô thÓ, gi÷a môc tiªu
dµi h¹n vµ môc tiªu ng¾n h¹n
- Bíc 3: Xem xÐt c¸c tiÒn ®Ò c¬ b¶n.
C¸c tiÒn ®Ò ho¹ch ®Þnh chÝnh lµ c¸c dù b¸o vÒ nhu cÇu thÞ
trêng vÒ m«i trêng doanh nghiÖp cïng víi nh÷ng ®¸nh gi¸ vÒ tr×nh ®é hiÖn t¹i
cña doanh nghiÖp, n¨ng lùc s¶n xuÊt, tiÒn vèn, c¸c kho¶n dù tr÷ vÒ vËt t...
-
Bíc 4: X©y dùng c¸c ph¬ng ¸n.
Dùa
trªn môc tiªu vµ ®iÒu kiÖn tiÒn ®Ò ®Ó x©y dùng c¸c ph¬ng ¸n vµ lu ý r»ng ®Ó
®¹t ®îc môc tiªu th× doanh nghiÖp cã thÓ ®i theo nhiÒu con ®êng kh¸c nhau,
mçi con ®êng ®ßi hái nh÷ng kho¶n chi phÝ kh¸c nhau còng nh ®em l¹i nh÷ng
kho¶n thu nhËp kh¸c nhau cho doanh nghiÖp v× vËy doanh nghiÖp cã nhiÒu ph¬ng
¸n thÓ cã thÓ hoµn thµnh mét môc tiªu.
-
Bíc 5: §¸nh gi¸ phong ¸n.
Sau
khi ®a ra ®îc c¸c ph¬ng ¸n ta ph¶i t×m c¸ch ®a ra c¸c tiªu chuÈn ®¸nh gi¸
dùa vµo c¸c môc tiªu vµ ®iÒu kiÖn tiÒn ®Ò, bao gåm c¶ ®¸nh gi¸ ®Þnh lîng vµ
®¸nh gi¸ ®Þnh tÝnh.
-
Bíc 6: Lùa chän ph¬ng ¸n tèi u.
§iÒu
nµy ®ßi hái ban qu¶n trÞ doanh nghiÖp ph¶i ®¸nh gi¸ thËn träng nh÷ng lùc lîng
c¹nh tranh. Nh÷ng lùc lîng nµy sÏ quyÕt ®Þnh nh÷ng quy t¾c c¹nh tranh trong
ngµnh mµ doanh nghiÖp ®ang ho¹t ®éng . Ban qu¶n trÞ giái sÏ chän ®îc cho m×nh
nh÷ng chiÕn lîc cã t¸c dông tiÕp søc cho doanh nghiÖp nh÷ng lîi thÕ c¹nh tranh
tèt nhÊt vµ biÕt duy tr× nh÷ng lîi thÕ c¹nh tranh tèt nhÊt vµ biÕt duy tr×
nh÷ng lîi thÕ c¹nh tranh ®ã cïng víi thêi gian.
-
Bíc 7: X©y dùng c¸c kÕ ho¹ch hç trî
Trªn
thùc tÕ phÇn lín c¸c kÕ ho¹ch chÝnh ®Òu cÇn cã c¸c kÕ ho¹ch phô ®Ó bæ sung nh»m
®¶m b¶o cho kÕ ho¹ch ®îc thùc hiÖn tèt
-
Bíc 8: LËp ng©n quü vµ c¸c chi phÝ thùc hiÖn
Sau
khi kÕ ho¹ch ®· ®îc x©y dùng xong, ®ßi hái c¸c môc tiªu, c¸c th«ng sè cÇn ph¶i
®îc lîng ho¸ nh
2.3. Ho¹ch ®Þnh chiÕn lîc vµ ho¹ch ®Þnh t¸c
nghiÖp
2.3.1.
Ho¹ch ®Þnh chiÕn lîc
Ho¹ch
®Þnh chiÕn lîc lµ qu¸ tr×nh x¸c ®Þnh lµm sao ®¹t ®îc nh÷ng môc tiªu dµi h¹n
cña tæ chøc víi c¸c nguån lùc cã thÓ huy ®éng ®îc.
VÒ
mÆt néi dung ho¹ch ®Þnh chiÕn lîc lµ qu¸ tr×nh x©y dùng chiÕn lîc cho tæ chøc
trªn c¬ së ph©n tÝch vÞ trÝ cña tæ chøc trong m«i trêng ho¹t ®éng cña nã.
2.3.1.1
ChiÕn lîc cÊp tæ chøc
a.
C¸c
m« h×nh ph©n tÝch
v M« h×nh "N¨m lùc lîng" cña M.Porter
N¨m lùc lîng ®îc Porter ®a ra thÓ
hiÖn trong s¬ ®å sau lµ nh÷ng mèi quan hÖ gi÷a c¸c nhµ qu¶n trÞ cña mét tæ chøc
víi nh÷ng ngêi ®ang ho¹t ®éng cña c¸c tæ chøc kh¸c
 |
H×nh 2-1: M« h×nh c¹nh tranh " n¨m lùc lîng"
cña M.Porter
MÆc dï ¸p lùc c¹nh tranh
trong c¸c ngµnh c«ng nghiÖp lµ kh¸c nhau, tuy nhiªn sù c¹nh tranh cña c¸c tæ
chøc trong m«i trêng c¹nh tranh diÔn ra( t¬ng ®èi) t¬ng tù nh
Mèi ®e do¹ tõ c¸c ®èi thñ
míi lu«n lµ mét ®éng lùc ®¸ng quan t©m, nhiÒu khi c¸n c©n c¹nh tranh cã thÓ bÞ
thay ®æi toµn bé khi xuÊt hiÖn c¸c ®èi thñ “ nÆng ký” míi.
Kh¶ n¨ng th¬ng lîng cña
nhµ cung cÊp hay cña kh¸ch hµng phô thuéc vµo c¸c nh©n tè nh vai trß cña ngµnh
c«ng nghiÖp ®ã trong x· héi, viÖc ¸p dông chiÕn lîc nµo, sù kh¸c biÖt cu¶ s¶n
phÈm, c¸c c¬ héi liªn kÕt...
Mèi ®e do¹ tõ nh÷ng s¶n
phÈm, dÞch vô thay thÕ lµ mét ¸p lùc ®¸ng kÓ trong c¹nh tranh
Sù c¹nh tranh khèc liÖt
gi÷a c¸c ®èi thñ trong cïng mét ngµnh c«ng nghiÖp trªn nhiÒu ph¬ng diÖn sÏ lµ
mét lùc lîng quan träng hµng ®Çu quy ®Þnh møc ®é c¹nh tranhh trong ngµnh ®ã.
- Lùa chän lîi thÕ c¹nh tranh
+ ChiÕn lîc dÉn ®Çu vÒ
gi¸: ChiÕn lîc nµy chñ tr¬ng c¹nh tranh b»ng c¸ch ®a ra møc gi¸ thÊp h¬n so
víi c¸c ®èi thñ c¹nh tranh
+ ChiÕn lîc ®éc ®¸o:
ChiÕn lîc nµy chØ tËp trung vµo viÖc cung cÊp mét sù phôc vô ®Æc biÖt cho mét
m¶ng hÑp nµo ®ã cña thÞ trêng mµ doanh nghiÖp cã lîi thÕ
+ ChiÕn lîc dÉn ®Çu vÒ
chÊt lîng: ChiÕn lîc nµy nh»m chinh phôc kh¸ch hµng b»ng chÊt lîng s¶n phÈm
cao h¬n so víi c¸c ®èi thñ c¹nh tranh
+ ChiÕn lîc ®i ®Çu vÒ sù
kh¸c biÖt: ChiÕn lîc nµy chñ tr¬ng c¹nh tranh th«ng qua viÖc ®a l¹i cho
kh¸ch hµng nh÷ng tÝnh n¨ng míi l¹ cña s¶n phÈm ®· th«ng dông
v ChiÕn lîc Portfolio (Portfolio Matrix).
§©y
lµ mét trong nh÷ng c¸ch tiÕp cËn phæ biÕn nhÊt trong viÖc x¸c ®Þnh chiÕn lîc
cÊp doanh nghiÖp, vµ còng lµ mét trong nh÷ng c«ng cô chiÕn lîc quan träng chØ
®¹o viÖc ph©n phèi nguån do nhãm t vÊn Boston BCG: Boston Consulting Group ®a
ra vµo ®Çu nh÷ng n¨m 1970 (nªn cßn ®îc gäi lµ ma trËn BCG: BCG Matrix).
C¸ch
tiÕp cËn nµy cho r»ng, trong sè nh÷ng s¶n phÈm kinh doanh cña doanh nghiÖp, cã
nh÷ng s¶n phÈm ®Çy høa hÑn, cã nh÷ng s¶n phÈm lo¹i tÇm tÇm, l¹i cã nh÷ng s¶n
phÈm mµ nÕu duy tr× viÖc s¶n xuÊt chóng th× sÏ nguy h¹i ®Õn sù tån t¹i cña
doanh nghiÖp, vµ cuèi cïng lµ nh÷ng s¶n phÈm rÊt "khã nghÜ" khiÕn
doanh nghiÖp kh«ng biÕt nªn sö sù nh thÕ nµo cho ph¶i. Tõ
®ã, c¨n cø vµo thÞ phÇn (cao, thÊp) cña tõng lo¹i s¶n phÈm do doanh nghiÖp s¶n
xuÊt vµ tèc ®é t¨ng trëng dù ®o¸n (cao, thÊp) cña thÞ trêng ®èi víi tõng lo¹i
s¶n phÈm ®ã, BCG ®· ®a ra c¸ch ph©n ®o¹n c¸c vÞ thÕ cña s¶n phÈm (hay nhãm s¶n
phÈm), ®îc gäi lµ ma trËn c¬ cÊu s¶n phÈm cña doanh nghiÖp, víi c¸c chiÕn lîc
thÝch hîp, t¬ng øng víi tõng vÞ thÕ ®ã.
+
S¶n phÈm "Ng«i sao" (Stars): Lµ nh÷ng s¶n phÈm võa cã tèc ®é t¨ng thÞ
trêng lín (nhu cÇu vÒ s¶n phÈm ®ang t¨ng nhanh), võa cã thÞ phÇn cao (nhiÒu
ngêi tiªu dïng a chuéng nh·n hµng s¶n phÈm cña doanh nghiÖp).
Th«ng
thêng s¶n phÈm "Ng«i sao" lµ ngµnh kinh doanh cã tiÒm n¨ng t¨ng
trëng lín vµ lîi nhuËn cao. Tuy vËy, bëi v× ®ang t¨ng
m¹nh, nªn s¶n phÈm t¨ng Ng«i sao ®ßi hái ph¶i ®Çu t nhiÒu vµ liªn tôc, nªn
tiÒn mÆt ®îc t¹o ra ë nhãm s¶n phÈm nµy cã thÓ cã mµ còng cã thÓ kh«ng (vèn
thu håi ®îc bao nhiªu cã thÓ l¹i ®îc ®æ vµo t¸i ®Çu t).
ChiÕn
lîc ®èi víi lo¹i s¶n phÈm nµy lµ doanh nghiÖp tiÕp tôc ®Çu t ®Ó chiÕm lÜnh
thÞ trêng.
+
S¶n phÈm "con bß s÷a" (Cash Cows): Lµ nh÷ng s¶n phÈm cã thÞ phÇn
t¬ng ®èi lín, nhng l¹i n»m trong ngµnh c«ng nghiÖp ®· chÝn muåi hay t¨ng
trëng chËm.
V×
®· chÝn muåi nªn nh÷ng ®Çu t lín vµo thiÕt bÞ vµ qu¶ng c¸o sÏ kh«ng cÇn n÷a.
KÕt qu¶ lµ s¶n phÈm thuéc nhãm nµy t¹o ra kh¸ nhiÒu tiÒn mÆt (nªn ®îc gäi lµ
"Con bß s÷a").
ChiÕn
lîc cña c«ng ty ®a kinh doanh ®èi víi lo¹i s¶n phÈm nµy lµ v¾t tiÒn mÆt ë s¶n
phÈm con bß s÷a cµng nhiÒu cµng tèt, h¹n chÕ ®Çu t vµo con bß s÷a, gi÷ nã ë
møc duy tr× cã thÓ, vµ sö dông s÷a (tiÒn mÆt) cña con bß ®ã ®Ó ®Çu t vµo nh÷ng
s¶n phÈm ng«i sao cã nhiÒu høa hÑn.
VÝ
dô, m¸y giÆt hai cöa cña h·ng Sanyo lµ s¶n phÈm con bß s÷a cña c«ng ty nµy.
+
S¶n phÈm "Nghi vÊn" (Question
marks): Lµ nh÷ng s¶n phÈm cã thÞ trêng (nhu cÇu) ®ang t¨ng trëng rÊt
m¹nh, nhng doanh nghiÖp l¹i cã thÞ phÇn kh¸ nhá.
§©y
lµ nh÷ng s¶n phÈm cã tÝnh chÊt ®Çu c¬ vµ cã ®é m¹o hiÓm lín. V× thÞ trêng tiªu
thô cña lo¹i s¶n phÈm nµy ®ang t¨ng trëng m¹nh mÏ, mµ thÞ phÇn cña doanh
nghiÖp l¹i rÊt khiªm nhêng, viÖc më réng s¶n xuÊt ®ßi hái vèn lín, nªn ®øng
tríc nh÷ng s¶n phÈm "khã nghÜ" nµy, mét sè doanh nghiÖp m¹nh d¹n,
®¸nh liÒu ®Çu t ®Ó t¨ng thÞ phÇn cña m×nh, trong khi nh÷ng doanh nghiÖp kh¸c
l¹i cã thÓ "ng¹i" ®Çu t theo kiÓu "¨n ch¾c", hä "chÆc
lìi" råi cho qua, vµ sù may rñi lµ phã mÆc t¹i "sè trêi".
+
S¶n phÈm "bá ®i" (Dogs): Lµ nh÷ng s¶n phÈm cã thÞ phÇn thÊp trong mét
thÞ trêng tr× trÖ (nhu cÇu rÊt thÊp), hay kh¸ h¬n, th× trong mét thÞ trêng
t¨ng trëng chËm.
Th«ng
thêng, ®èi víi nhãm s¶n phÈm lo¹i nµy, vÝ dô nh
Ph¬ng
ph¸p ma trËn BCG nµy nãi lªn nÕu doanh nghiÖp chÞu hy sinh nh÷ng lîi nhuËn ng¾n
h¹n ®Ó cã thÞ phÇn, th× sÏ cã ®îc lîi nhuËn dµi h¹n h¬n. Ng«i sao nµy còng sÏ
trë thµnh con bß s÷a khi thÞ trêng tiªu thô cña nã bíc sang giai ®o¹n chÝn
muåi. Khã quyÕt ®Þnh nhÊt vÉn lµ nh÷ng s¶n phÈm ë ph¹m trï nghi vÊn. Mét sè cÇn
ph¶i gi¶i thÓ, trong khi sè kh¸c cÇn ph¶i biÕn thµnh ng«i sao. Khu nghi vÊn chÝnh
lµ khu m¹o hiÓm cña doanh nghiÖp vµ chñ doanh nghiÖp thêng thËn träng, chØ
muèn ®Çu t h¹n chÕ, nhÊt lµ trong ®iÒu kiÖn m«i trêng ph¸p lý ë níc ta cßn
cha æn ®Þnh. Cßn s¶n phÈm "Chã" th× kh«ng nghi ngê g× lµ ph¶i thanh
lý lÊy sè tiÒn ®ã cho vµo s¶n phÈm ng«i sao hay s¶n phÈm nghi vÊn, hoÆc cã
nh÷ng thay ®æi cÇn thiÕt ®Ó kÐo dµi tuæi thä cña chóng.
b.
Mét sè lo¹i chiÕn lîc c¬ b¶n.
v ChiÕn
lîc ph©n ®o¹n
C¸c
chiÕn lîc ph©n ®o¹n ë ®©y kh¸c biÖt víi sù ph©n ®o¹n trong Maketing( tøc ph©n
®o¹n thÞ tr¬ng) ph©n ®o¹n ë ®©y liªn quan ®Õn tÊt c¶ c¸c ho¹t ®éng cña tæ
chøc. Môc ®Ých ®Æt ra lµ ph© chia c¸c ho¹t ®éng theo nhãm ®ång nhÊt vµ tæ chøc
l¹i c¸c nhãm.
Giai
®o¹n 1: Ph©n chia tæ chøc thµnh c¸c ®o¹n chiÕn lîc víi tiªu thøc lµ: Lo¹i
kh¸ch hµng, kªnh ph©n phèi, møc ®é c¹nh tranh, lo¹i c«ng nghÖ.
Giai
®o¹n2: Tæ chøc l¹i c¸c nhãm víi tiªu thøc lµ tÝnh thay thÕ cho nhau, chia sÎ
nguån lùc víi nhau.
ViÖc
ph©n chia thµnh c¸c ®o¹n chiÕn lîc vµ h×nh thµnh nªn c¸c nhãm gi÷a nh÷ng ®o¹n
chiÕn lîc sÏ gióp h×nh thµnh nªn c¸c chiÕn lîc kh¸c nhaucho tæ chøc.
v C¸c
chiÕn lîc tiÕp qu¶n vµ s¸t nhËp.
C¸c
chiÕn lîc tiÕp qu¶n vµ s¸t nhËp mang tÝnh phæ biÕn trong ®iÒu kiÖn hiÖn nay
-
Kinh tÕ qui m«
- C¶i thiÖn qu¶n trÞ
híng ®Ých
-
T¨ng søc m¹nh thÞ trêng - Søc m¹nh tµi chÝnh ®îc nh×n râ h¬n
-
Gi¶m rñi ro
-
Gi¶m søc Ðp nî
H×nh
2-2: C¸c chiÕn lîc tiÕp qu¶n vµ s¸t nhËp
v C¸c
chiÕn lîc liªn minh (hçn hîp)
C¸c chiÕn lîc liªn minh ®Ò cËp ®Õn
nhiÒu lo¹i liªn minh, hiÖp héi gi÷a c¸c tæ chøc nh hîp t¸c vµ bæ sung cho
nhau, liªn kÕt víi nhau ®Ó tiÕn hµnh kinh tÕ qui m« trong mét sè bé phËn cña
nhau hoÆc cho toµn bé c¸c tæ chøc.
2.3.1.2
ChiÕn
lîc cÊp ngµnh
a.
C¸c m« h×nh ph©n tÝch
v M«
h×nh SWOT
§¸nh gi¸ vÒ ®iÓm m¹nh, ®iÓm yÕu hay cßn
gäi lµ ph©n tÝch bªn trong trªn c¸c gi¸c ®é nh nh©n sù, c«ng nghÖ, uy tÝn, mèi
quan hÖ,, v¨n ho¸...ViÖc ®¸nh gi¸ nµy chØ mang tÝnh t¬ng ®èi, chñ yÕu cã sù so
s¸nh víi mÆt b»ng chung trong ngµnh c«ng
nghiÖp.
Ph©n tÝch vÒ c¸c c¬ héi, ®e do¹ hay cßn
gäi lµ ph©n tÝch bªn ngoµi v× c¸c nh©n tè ®ã ®Õn tõ m«i trêng bªn ngoµi. Nh÷ng
khÝa c¹nh liªn quan ®Õn c¸c c¬ héi vµ ®e do¹ cã thÓ do sù biÕn ®éng cña nÒn
kinh tÕ, sù thay ®æi trong chÝnh s¸ch cña nhµ níc, c¸n c©n c¹nh tranh thay
®æi... NÕu nh
C¸c thµnh phÇn cña SWOT cã thÓ gîi ý vÒ c¸c gi¶i ph¸p chiÕn lîc
nh»m ph¸t huy c¸c ®iÓm m¹nh ®Ó tËn dông c¬ héi vµ ng¨n chÆn c¸c mèi ®e do¹ hay
biÕt ®îc c¸c ®iÓm yÕu ®Ó h¹n chÕ trong viÖc n¾m b¾t c¸c c¬ héi.
v Chuçi
gi¸ trÞ.
Chuçi gi¸ trÞ ®îc Porter ®a ra n¨m
1985 lµ c«ng cô chiÕn lîc bªn trong cho
phÐp t¸ch biÖt c¸c ho¹t ®éng kh¸c nhau trong mét lÜnh vùc ho¹t ®éngcô thÓ cña
tæ chøc
C¸c
ho¹t ®éng chÝnh
H×nh 2-3: Chuçi gi¸ trÞ cña mét h·ng s¶n xuÊt
Trong chuçi gi¸ trÞ c¸c ho¹t ®éng trong
mét ngµnh cña tæ chøc ®îc ph©n tÝch theo gi¸c ®é c¸c ho¹t ®éng hç trî vµ c¸c
ho¹t ®éng chÝnh. C¸c ho¹t ®éng hç trî bao gåm viÖc x©y dùng c¬ së h¹ tÇng cho
s¶n xuÊt, qu¶n trÞ nh©n lùc, ph¸t triÓn c«ng nghÖ vµ cung øng b¸n hµng. C¸c
ho¹t ®éng chÝnh bao gåm hËu cÇn híng vµo s¶n xuÊt hËu cÇn híng ra, marketing vµ b¸n hµng dÞch vô sau b¸n hµng.
b.
C¸c lo¹i chiÕn lîc.
Môc ®Ých cña chiÕn lîc cÊp ngµnh cña tæ
chøc lµ x©y dùng vµ cñng cè vÞ trÝ c¹nh tranh cña ngµnh trong m«i trêng häat
®éng cña nã.
v ChiÕn lîc thÝch øng (Adaptive Strategies)
Lý
thuyÕt vÒ chiÕn lîc thÝch øng do hai «ng Raymond Miles vµ Charles Snow ®Ò
xíng. Tríc tiªn, «ng Miles vµ Snow ®· ph©n lo¹i ra 4 kiÓu chiÕn lîc: Ngêi
hËu vÖ (Defenders), Ngêi t×m kiÕm (Prospectors), Ngêi ph©n tÝch (Analyzers)
vµ ngêi ph¶n øng (Reactor). Sau ®ã, c¸c «ng chøng minh r»ng thµnh c«ng chØ ®¹t
®îc b»ng mét trong ba chiÕn lîc ®Çu nÕu cã sù ¨n khíp gi÷a chiÕn lîc víi m«i
trêng cña doanh nghiÖp, gi÷a c¬ cÊu néi bé vµ c¸c qu¸ tr×nh qu¶n trÞ. Hai «ng
còng cho thÊy r»ng nh÷ng c«ng ty ®i theo chiÕn lîc thø t sÏ thÊt b¹i.
+
ChiÕn lîc "Ngêi hËu vÖ" (Defenders) lµ chiÕn lîc cÊp kinh doanh,
theo ®uæi sù æn ®Þnh b»ng c¸ch chØ s¶n xuÊt mét bé giíi h¹n nh÷ng s¶n phÈm
híng vµo mét m¶nh hÑp cña toµn bé thÞ trêng tiÒm n¨ng.
Ban
®Çu, ngêi hËu vÖ th©m nhËp thÞ trêng b»ng c¸ch ®a ra mét lo¹t s¶n phÈm giíi
h¹n nµo ®ã. Cïng víi thêi gian, ngêi hËu vÖ dÇn dÇn c¾t ra cho riªng m×nh mét
m¶nh thÞ trêng nh mét vïng tù trÞ nho nhá cña hä, vµ ra søc b¶o vÖ nã theo
c¸ch mµ c¸c ®èi thñ c¹nh tranh khã lßng lät vµo ®îc, thêng lµ th«ng qua nh÷ng
hµnh vi kinh tÕ chuÈn nh cñng cè vµ ph¸t triÓn uy tÝn nh·n hµng, chÊt lîng
cao cña s¶n phÈm vµ dÞch vô, tÝnh kinh tÕ do quy m«.
+
ChiÕn lîc "Ngêi t×m kiÕm" (Prospectors) lµ chiÕn lîc cÊp kinh
doanh, theo ®uæi sù ®æi míi b»ng c¸ch t×m kiÕm vµ khai th¸c nh÷ng s¶n phÈm míi vµ nh÷ng c¬ héi míi trªn thÞ trêng.
Hoµn
toµn tr¸i víi ngêi hËu vÖ (lµ ngêi ®i t×m sù æn ®Þnh), ngêi t×m kiÕm theo
®uæi sù ®æi míi. V× së trêng cña ngêi t×m kiÕm lµ t×m ra vµ khai th¸c nh÷ng
s¶n phÈm vµ c¬ héi míi trªn thÞ trêng, nªn danh môc mÆt hµng kinh doanh cña nã
thêng réng vµ thay ®æi. Ngêi t×m kiÕm thêng lµ ngêi ®Çu tiªn bíc vµo thÞ
trêng míi.
Tuy
nhiªn:
§ Ngêi
t×m kiÕm kh«ng ph¶i cø hÔ t×m ra c¸i míi lµ s¶n xuÊt ngay ®Ó tung vµo thÞ
trêng, mµ ph¶i biÕt lùa chän thêi ®iÓm thÝch hîp. S¶n phÈm tung vµo thÞ trêng
qu¸ sím hay qu¸ muén ®Òu kh«ng tèt, thêi c¬ lý tëng lµ khi s¶n phÈm cò ®· trë
nªn qu¸ quen.
§ Míi
®Çu chØ tung mét lîng Ýt vµo thÞ trêng, chê tíi khi nhu cÇu s¶n phÈm cò ®·
®¹t tíi ®é b·o hoµ vµ chím vµo giai ®o¹n suy tho¸i, th× míi tung mét sè lîng
lín s¶n phÈm míi vµo thÞ trêng. V× vËy, míi tiÕp cò mét
c¸ch liªn hoµn, võa ®¶m b¶o cho doanh nghiÖp chiÕm ®îc thÞ trêng, võa ®¸p øng
®îc nhu cÇu cña x· héi.
§ ChiÕn
lîc ngêi t×m kiÕm phô thuéc vµo viÖc ph¸t triÓn vµ duy tr× kh¶ n¨ng ®iÒu tra
mét c¸ch réng r·i nh÷ng ®iÒu kiÖn, xu híng vµ sù kiÖn trong m«i trêng. KÕt
qu¶ lµ sù linh ho¹t lµ ®iÒu tiªn quyÕt cho sù thµnh c«ng cña nh÷ng ngêi t×m
kiÕm. Gièng nh
+
ChiÕn lîc “ngêi ph©n tÝch”
(Analyzers) Lµ chiÕn lîc cÊp kinh doanh t×m c¸ch gi¶m ®é m¹o hiÓm tíi tèi
thiÓu b»ng c¸ch theo sau nh÷ng ®æi míi cña nh÷ng ®èi thñ c¹nh tranh, nhng chØ
lµm sau khi nh÷ng ®æi míi ®ã ®· ®îc chøng tá r»ng thµnh c«ng.
Ngêi
ph©n tÝch sèng b»ng m« pháng, b¾t chíc. Hä copy nh÷ng t tëng thµnh c«ng cña
ngêi t×m kiÕm. T tëng cña nh÷ng ngêi ph©n tÝch lµ: “ra
®êi sau nhng ¸p ®¶o ®îc ngêi”.
Nh÷ng
s¶n phÈm ®i ®Çu cã ®Æc ®iÓm lµ khã hoµn mü ngay ®îc trªn c¸c mÆt thiÕt kÕ, s¶n
xuÊt, tiªu thô... V× vËy, khi ®èi thñ c¹nh tranh tung vµo thÞ trêng s¶n phÈm
míi, hä nghe ngãng t×nh h×nh, pháng vÊn nh÷ng ngêi tiªu dïng xem nh÷ng s¶n
phÈm ®ã cã nh÷ng u khuyÕt ®iÓm nµo, cÇn ph¶i bæ khuyÕt thªm c«ng n¨ng nµo. Sau
®ã míi s¶n xuÊt ra nh÷ng s¶n phÈm tèt h¬n, kh¾c phôc ®îc nh÷ng nhîc ®iÓm cña
®èi ph¬ng.
So
s¸nh: NÕu ngêi t×m kiÕm thµnh c«ng b»ng c¸ch di chuyÓn mét c¸ch hiÖu suÊt
(moving efficiently), th× ngêi ph©n tÝch thµnh c«ng b»ng c¸ch lµm c¶ hai theo
lèi rÊt thËn träng (v× thÕ, nã míi cã tªn lµ “ngêi
ph©n tÝch”). Ngêi ph©n tÝch thµnh
c«ng b»ng c¸ch lµ “b¾t chíc nhanh”
(fast follower) hay lµ “ngêi
di chuyÓn thø hai” (second mover).
+
ChiÕn lîc “ngêi ph¶n øng”
(reactors) lµ chiÕn lîc cÊp kinh doanh mµ ®Æc trng cña nã lµ nh÷ng kiÓu quyÕt
®Þnh kh«ng æn ®Þnh vµ nhÊt qu¸n.
Ngêi
ph¶n øng lµ ®¹i diÖn cho c¸c chiÕn lîc cßn l¹i. C¸i tªn “ph¶n
øng” dïng ®Ó m« t¶ nh÷ng hµnh ®éng thiÕu æn ®Þnh vµ
kh«ng nhÊt qu¸n (theo kiÓu “®øng nói nä tr«ng nói kia” hay
chØ ®¬n thuÇn lµ “thua keo nµy ta bµy keo kh¸c”. Nã
thêng xuÊt hiÖn khi mét trong ba chiÕn lîc trªn kh«ng ®îc theo ®uæi ®óng
®¾n. Nh×n chung, ngêi ph¶n øng ®¸p l¹i hoµn c¶nh kh«ng ®óng, ho¹t ®éng kÐm cái
vµ kh«ng s½n lßng theo ®uæi h¼n mét chiÕn lîc nµo ®ã mét c¸ch triÖt ®Ó.
Trªn
thùc tÕ, chiÕn lîc thÝch øng kh«ng chØ ®¬n thuÇn lµ mét kü thuËt lËp kÕ ho¹ch
chiÕn lîc trong doanh nghiÖp cña c¸c nhµ qu¶n trÞ, mµ cßn lµ c¸ch tiÕp cËn
khoa häc phôc vô cho viÖc ho¹ch ®Þnh c¸c chÝnh s¸ch cña Nhµ níc (vµ c¸ nh©n) ë
tÇm vi m« vµ vÜ m«.
2.3.2 Ho¹ch ®Þnh t¸c nghiÖp
Ho¹ch
®Þnh t¸c nghiÖp liªn quan ®Õn ho¹t ®éng
hµng ngµy cña mäi tæ chøc, ®ã lµ qu¸ tr×nh ra nh÷ng quyÕt ®Þnh ng¾n h¹n, chi
tiÕt x¸c ®Þnh néi dung c«ng viÖc cÇn tiÕn hµnh, ngêi thùc hiÖn vµ c¸ch thøc
tiÕn hµnh. Cã thÓ nãi r»ng, trªn lÜnh vùc c«ng viÖc cña m×nh, mçi nh©n viªn
trong tæ chøc ®Òu lµ mét nhµ qu¶n trÞ t¸c nghiÖp.
Ho¹ch
®Þnh t¸c nghiÖp lµ ®Þnh ra mét chuçi c¸c ho¹t ®éng qu¶n trÞ liªn quan tíi viÖc
lËp kÕ ho¹ch, tæ chøc, l·nh ®¹o, kiÓm tra c¸c ho¹t ®éng cña tæ chøc nh lËp kÕ
ho¹ch s¶n xuÊt, tæ chøc khai th¸c c¸c nguån lùc, chØ dÉn cho c¸c ho¹t ®éng vµ
nh©n sù ®Ó ®¶m b¶o cho ho¹t ®éng cña tæ chøc ®îc diÔn ra mét c¸ch b×nh thêng
Nhê
cã ho¹ch ®Þnh t¸c nghiÖp mµ doanh nghiÖp cã thÓ n©ng cao n¨ng suÊt lao ®éng,
tiÕt kiÖm chi phÝ, ®¶m b¶o cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt ®îc diÔn ra mét c¸ch liªn
tôc, nhÞp nhµng tõ ®ã ®¸p øng tèt h¬n nhu cÇu cña kh¸ch hµng
VÒ
mÆt néi dung, ho¹ch ®Þnh t¸c nghiÖp lµ viÖc chØ ra nh÷ng ho¹t ®éng cô thÓ trong
ng¾n h¹n ®èi víi c«ng t¸c qu¶n trÞ nguån lùc, qu¶n trÞ chÊt lîng, lËp kÕ ho¹ch
vµ kiÓm tra c«ng viÖc, thiÕt kÕ vµ ph¸t triÓn c¸c ho¹t ®éng
§Ó
ho¹ch ®Þnh t¸c nghiÖp, ngêi ta cã thÓ sö dông nhiÒu c«ng cô kh¸c nhau nh
-
LËp ng©n quü: §©y lµ nh÷ng kÕ ho¹ch b»ng sè ®îc biÓu thÞ b»ng sù ph©n bæ c¸c
nguån theo dù ®Þnh. MÆc dï c¸c kÕ ho¹ch cã thÓ ®îc lËp ng©n quü b»ng viÖc sö
dông sè giê c«ng, sè gêi lµm viÖc cña m¸y mãc, kh«ng gian nhµ xëng hay nh÷ng
nguån kh¸c ®îc quy vÒ lîng nhng hÇu hÕt c¸c ng©n quü ®Òu ®îc quy ra tiÒn.
Ng©n quü thiÕt lËp nªn ph¬ng híng, lµ ph¬ng tiÖn ®Ó lËp kÕ ho¹ch vµ råi nã
l¹i trë thµnh tiªu chuÈn ®Ó ®o lêng viÖc thùc hiÖn trong thùc tÕ
Trªn thùc tÕ cã c¸c lo¹i ng©n quü lµ:
+
Ng©n quü tµi chÝnh: Ng©n quü nµy nãi râ sè tiÒn mµ tæ chøc dù ®Þnh chi tiªu cho
mét giai ®o¹n cô thÓ vµ ®îc lÊy tõ nh÷ng nguån nµo, nã bao gåm b¶n kª khai thu
nhËp, b¶n kª khai lîng tiÒn mÆt vµ b¶ng c©n ®èi kÕ to¸n
+
Ng©n quü ho¹t ®éng: ChØ ra gi¸ trÞ b»ng tiÒn cho nh÷ng hµng ho¸ vµ dÞch vô mµ
tæ chøc dù kiÕn chi tiªu trong n¨m ng©n s¸ch. Nh÷ng ng©n quü ho¹t ®éng cã thÓ
bao gåm: ng©n quü doanh thu (lµ ng©n quü dù ®o¸n sè thu trong t¬ng lai), ng©n
quü chi phÝ (lµ ng©n quü liÖt kª c¸c ho¹t ®éng chÝnh cña ®¬n vÞ vµ lîng tiÒn
ph©n bæ cho tõng ho¹t ®éng ®ã), ng©n quü lîi nhuËn (lµ ng©n quü tæng hîp cña
ng©n quü doanh thu vµ ng©n quü chi phÝ), ng©n quü tiÒn mÆt (lµ ng©n quü dù tÝnh
tæ chøc cÇn ph¶i cã bao nhiªu tiÒn mÆt vµ ph¶i cÇn bao nhiªu tiÒn nãi chung ®Ó
trang tr¶i c¸c chi phÝ), ng©n quü ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n
Trªn thùc
tÕ cã c¸c ph¬ng ph¸p lËp ng©n quü sau:
+
LËp ng©n quü theo ph¬ng ph¸p gia t¨ng: Víi ph¬ng ph¸p nµy ngêi ta lËp ng©n
quü cho t¬ng lai dùa vµo ng©n quü ®· ®îc x¸c lËp ë nh÷ng thêi kú ®· qua vµ cã
thÓ cã mét sè ®iÒu chØnh cho phï hîp víi ®Æc ®iÓm t×nh h×nh cña thêi kú míi.
C¸ch x¸c ®Þnh ng©n quü nµy cã u ®iÓm lµ ®¬n gi¶n, dÔ thùc hiÖn nhng l¹i Ýt
chó träng ®Õn träng t©m, träng ®iÓm cña tõng thêi kú vµ nhiÒu l·ng phÝ, bÊt hîp
lý tån t¹i suèt mét thêi gian dµi nhng kh«ng ®îc ph¸t hiÖn
+
LËp ng©n quü theo ch¬ng tr×nh: §©y lµ ph¬ng ph¸p lËp ng©n quü cho c¸c ho¹t
®éng cÇn thiÕt trong mét ch¬ng tr×nh cô thÓ nh»m ®¹t ®îc mét môc tiªu cô thÓ
nµo ®ã. Nh vËy, lËp ng©n quü theo kiÓu nµy lµ ph©n bæ nguån cho c¸c ho¹t ®éng
cô thÓ chø kh«ng ph¶i cho c¸c bé phËn nh lËp ng©n quü gia t¨ng
+
LËp ng©n quü tõ zero: Ph¬ng ph¸p nµy do Texas Instruments khëi xíng, nh»m môc
®Ých kh¾c phôc nh÷ng nhîc ®iÓm cña kiÓu lËp ng©n quü gia t¨ng. Theo c¸ch nµy,
ng©n quü ®îc lËp tõ kh«ng cã g×, kh«ng tÝnh tíi qu¸ khø. Ph¬ng ph¸p lËp ng©n
quü nµy cã nhîc ®iÓm lµ mÊt thêi gian lÊy sè liÖu, ph©n tÝch, chi phÝ lín,
giÊy tê nhiÒu vµ tÇm quan träng cña c¸c quyÕt ®Þnh trän gãi bÞ ¶nh hëng bëi
nh÷ng ®¸nh gi¸ chñ quan. Tuy nhiªn, nã l¹i cã u ®iÓm lµ buéc ngêi qu¶n lý cña
tõng ®¬n vÞ ph¶i chia nhá ho¹t ®éng cña ®¬n vÞ m×nh thµnh c¸c quyÕt ®Þnh trän
gãi, c¸c quyÕt ®Þnh nµy ®îc s¾p xÕp tõ trªn xuèng díi theo thø tù u tiªn nªn
nã tËp trung vµ ®em l¹i hiÖu qu¶ cao khi vËn dông
-
LËp tiÕn ®é: Lµ lËp danh môc nh÷ng c«ng viÖc cÇn lµm theo thø tù thùc hiÖn cña chóng, cã ghi râ ai lµm vµ
thêi gian thùc hiÖn. §Ó thiÕt lËp kÕ ho¹ch cã thÓ sö dông s¬ ®å Gantt, s¬ ®å
tr¸ch nhiÖm hay s¬ ®å m¹ng
+ S¬
®å Gantt gåm hai cét: Cét ngang biÓu thÞ thêi gian vµ cét däc biÓu thÞ c¸c c«ng
viÖc cÇn lµm. Nh÷ng thanh ngang chØ thêi h¹n thùc hiÖn c«ng viÖc, thêng ®îc
biÓu thÞ b»ng hai mµu kh¸c nhau ®Ó chØ tiÕn ®é theo kÕ ho¹ch vµ tiÕn ®é theo
thùc tÕ. S¬ ®å Gantt tuy ®¬n gi¶n nhng l¹i lµ c«ng cô quan träng cho phÐp c¸c
nhµ qu¶n trÞ dÔ dµng x¸c ®Þnh ®îc nh÷ng g× cÇn ph¶i lµm, nh÷ng g× ®· ®îc thùc
hiÖn tríc, sau hay ®óng tiÕn ®é. S¬ ®å Gantt phï hîp víi nh÷ng c«ng viÖc ®¬n
gi¶n, Ýt chång chÐo nhau, rÊt dÔ nh×n vµ kiÓm tra tiÕn ®é thùc hiÖn c«ng viÖc
+ S¬
®å tr¸ch nhiÖm: Lµ biÕn tÊu cña s¬ ®å Gantt. Trªn cét däc, thay vµo viÖc liÖt
kª c¸c c«ng viÖc lµ liÖt kª c¸c nh©n viªn thùc hiÖn c«ng viÖc. S¬ ®å tr¸ch
nhiÖm cho phÐp dÔ dµng nhËn ra thêi gian kh«ng t¶i, hay biÕt ®îc c«ng suÊt sö
dông cña lo¹i nguån ®ã. Lo¹i s¬ ®å nµy, thêng ®îc sö dông trong c¸c bé phËn,
khoa, ban …ë c¸c
c«ng së, trêng ®¹i häc, bÖnh viÖn… ®Ó ph©n c«ng nhiÖm vô cho c¸c thµnh viªn
+ S¬
®å m¹ng: Lµ kü thuËt lËp tiÕn ®é cho nh÷ng dù ¸n phøc t¹p gåm nhiÒu c«ng viÖc
kh¸c nhau nhng l¹i liªn quan chÆt chÏ víi nhau sao cho cã thÓ thùc hiÖn trong
thêi gian ng¾n nhÊt. S¬ ®å m¹ng, gièng nh
§Ó x©y dùng s¬ ®å m¹ng, ngêi ta tiÕn hµnh qua
c¸c bíc:
§ LiÖt
kª nh÷ng c«ng viÖc chñ yÕu cÇn ph¶i thùc hiÖn ®Ó hoµn thµnh dù ¸n. Mçi c«ng
viÖc nµy l¹i cã thÓ lµ mét s¬ ®å m¹ng nhá kh¸c, bao gåm nh÷ng c«ng viÖc nhá h¬n
§ ThiÕt
lËp thø tù thùc hiÖn c¸c c«ng viÖc
§ VÏ
biÓu ®å thùc hiÖn c¸c c«ng viÖc tõ khi b¾t ®Çu ®Õn khi kÕt thóc theo mèi quan
hÖ cña chóng víi nhau
§ TÝnh
thêi h¹n thùc hiÖn mçi c«ng viÖc
§ X¸c
®Þnh ®êng g¨ng - lµ ®êng nèi liÒn c¸c c«ng viÖc g¨ng (c«ng viÖc xung yÕu
quyÕt ®Þnh thêi h¹n thùc hiÖn dù ¸n) ®Ó biÕt cÇn ph¶i tËp trung c¸c nguån lùc
vµo nh÷ng c«ng viÖc nµo nh»m b¶o ®¶m thùc hiÖn chóng theo ®óng tiÕn ®é vµ ®¬ng
nhiªn lµ ®Ó hoµn thµnh dù ¸n ®óng thêi h¹n dù ®Þnh
Tãm
t¾t lý thuyÕt
Trong
ch¬ng nµy, chóng ta ®· nghiªn cøu nh÷ng vÊn ®Ò rÊt kh¸i qu¸t vÒ ho¹ch ®Þnh vµ
c¸c ph¬ng ph¸p ho¹ch ®Þnh trong doanh nghiÖp. Nh÷ng néi dung chñ yÕu cÇn chó ý
®ã lµ:
§ Ho¹ch
®Þnh lµ qu¸ tr×nh x¸c ®Þnh môc tiªu, x©y dùng chiÕn lîc tæng thÓ ®Ó thùc hiÖn
môc tiªu vµ ph¸t triÓn mét hÖ thèng kÕ ho¹ch toµn diÖn ®Ó phèi hîp vµ thèng
nhÊt c¸c ho¹t ®éng víi nhau.
§ C«ng
t¸c ho¹ch ®Þnh cÇn ph¶i ®îc x©y dùng tríc khi tiÕn hµnh c¸c ho¹t ®éng, lµm c¬
së, ph¬ng híng cho hµnh ®éng
§ Cã
nhiÒu lo¹i ho¹ch ®Þnh trong thùc tÕ nh
§ C¸c
lo¹i ho¹ch ®Þnh ph¶i phï hîp víi nhau vÒ
néi dung, ph¬ng ch©m hµnh ®éng ®Ó cïng ®¹t ®îc môc tiªu
chung.
§ ViÖc
ho¹ch ®Þnh cÇn ph¶i ®îc thùc hiÖn theo mét quy tr×nh nhÊt ®Þnh, bao gåm: X¸c
®Þnh môc tiªu, ®¸nh gi¸ m«i trêng bªn trong vµ bªn ngoµi, kiÓm tra l¹i môc
tiªu, x©y dùng kÕ ho¹ch hµnh ®éng, kiÓm tra hiÖu chØnh.
c©u
hái «n tËp vµ bµi tËp th¶o luËn
1. Ho¹ch ®Þnh lµ g×?
Nh÷ng Ých lîi cña viÖc ho¹ch ®Þnh?
2. Sù kh¸c nhau gi÷a
ho¹ch ®Þnh chiÕn lîc vµ ho¹ch ®Þnh t¸c nghiÖp?
3.
Nh÷ng yÕu tè biÕn ®æi trong viÖc ho¹ch ®Þnh? C¸c nhµ qu¶n trÞ nªn ho¹ch ®Þnh
cho kho¶ng thêi gian bao xa vÒ phÝa tríc?
4. T¹i sao nh÷ng môc
tiªu ph¸t biÓu cã thÓ kh«ng ph¶i lµ nh÷ng môc tiªu thùc?
5.
TÇm quan träng cña ho¹ch ®Þnh chiÕn lîc? Ph©n biÖt sù kh¸c nhau cña ba cÊp
chiÕn lîc?
6. Ph©n biÖt ho¹ch
®Þnh chiÕn lîc víi qu¶n trÞ chiÕn lîc?
7. Ph¸t biÓu bèn
chiÕn lîc tæng thÓ?
8.
C¸c nhµ qu¶n trÞ nªn ph©n phèi nguån lùc ra sao cho 4 nhãm kinh doanh trong ma
trËn BCG?
9.
Nªu sù kh¸c nhau cña nh÷ng chiÕn lîc: Ngêi hËu vÖ, ngêi t×m kiÕm, ngêi ph©n
tÝch, ngêi ph¶n øng?
10. Lµm thÕ nµo ®Ó
®¸nh gi¸ ®îc lîi thÕ c¹nh tranh cña doanh nghiÖp?
11. H·y thö ®Æt ra
môc tiªu mµ b¹n cho lµ cÊp thiÕt, cÇn ph¶i hoµn thµnh trong 6 th¸ng tíi cho tæ
chøc cña b¹n. §èi víi mçi môc tiªu, ®Ò ra ba gi¶ thiÕt ®Ó lùa chän.
12. T¹i sao ph¶i
thiÕt lËp thø tù u tiªn ®èi víi c¸c môc tiªu khi tiÕn hµnh ho¹ch ®Þnh?
13. §Ó cã thÓ tiÕn
hµnh ho¹ch ®Þnh mét c¸ch cã hiÖu qu¶ cÇn ph¶i chó träng ¸p dông nh÷ng biÖn ph¸p
g×?
14. Tr×nh bµy nh÷ng
c¬ së khoa häc cña ho¹ch ®Þnh. ý nghÜa cña viÖc nghiªn cøu
15. Ph©n tÝch c¸c
bíc cña tiÕn tr×nh ho¹ch ®Þnh. Tõ ®ã ¸p dông ®Ó ho¹ch ®Þnh mét ho¹t ®éng nµo
®ã cña anh (chÞ).
Nghiªn
cøu t×nh huèng
T×nh huèng 1:
CHØ KHI CßN MéT §ång xu dÝnh tói
Khi
®Ò cËp ®Õn tÝnh c¸ch ®Æc trng cña mçi d©n téc gÇn nh lµ mét yÕu tè phæ biÕn,
cè h÷u, mµ chóng ta nªn biÕt khi giao tiÕp øng xö, «ng Watnabª Akira - Gi¸o
s Trêng §¹i häc Wakayama (NhËt B¶n) ®· ®a ra mét nhËn
xÐt nh thÕ nµy: TÝnh c¸ch c¬ b¶n nhÊt cña mçi ngêi sÏ béc lé khi cã c¸ch nµo
®ã ®Èy ngêi ta vµo hoµn c¶nh buéc ph¶i cã lùa chän duy nhÊt vµ chØ cã thÓ cã
mét lùa chän duy nhÊt mµ th«i cho hµnh vi cña m×nh. C¸ch ®ã theo «ng gièng nh
Ngêi
Mü lµm g× víi 1 USD cuèi cïng ®ã? Anh ta sÏ ch¹y ra ®Çu phè mua qu¶ t¸o vµ t×m
c¸ch b¸n qu¶ t¸o ®ã ë cuèi phè víi gi¸ 1,2 USD vµ cè g¾ng cho 1 USD ®ã quay
vßng thËt nhiÒu trong ngµy. Ngêi Ph¸p: Anh ta sÏ thë dµi vµ ®i mua mét b«ng
hoa cÈm chíng thËt ®Ñp, t×m gÆp ngêi yªu, quú díi ch©n nµng, tÆng nµng b«ng
hoa vµ nãi nh÷ng lêi cã c¸nh thÊm ®Ém níc m¾t. Ngêi Trung Quèc: Anh ta sÏ t×m
gÆp nh÷ng ngêi Trung Quèc kh¸c còng cïng c¶nh nghé nh
Víi
ngêi NhËt th× sao? Anh ta sÏ liÖng 1 USD cuèi cïng cña m×nh vµo mét xã xØnh,
hay mét gÇm tñ khuÊt kÝn (®¬ng nhiªn kh«ng cã chuyÖn nÐm ra ngoµi cöa sæ), cè
g¾ng kh«ng nghÜ ®Õn nã n÷a, vµ tù ®Æt m×nh vµo mét t×nh thÕ cùc ®oan: Nç lùc
th× sèng, kh«ng nç lùc th× chÕt. §Ó vµi chôc n¨m sau víi nç lùc phi thêng cña
m×nh, ngêi NhËt ®· kiÕm ®îc mãn tiÒn kh¸ lín. Lóc nµy anh ta míi nghÜ ®Õn x©y
l¹i c¨n nhµ cò cña m×nh. Anh ta lôc l¹i ®èng ®å cò t×m l¹i 1 USD tríc kia, vuèt
l¹i cho nã ngay ng¾n vµ g¾n nã trong mét c¸i khung s¬n son thiÕc vµn thËt ®Ñp,
vµ treo nã vµo mét n¬i trang träng trong nhµ ®Ó con ch¸u lÊy ®ã lµm bµi häc cho
m×nh…
C©u hái th¶o luËn:
Qua
c©u chuyÖn trªn, gi¶ sö víi hoµn c¶nh b¹n th× b¹n lµm theo c¸ch cña ngêi nµo
hoÆc b¹n cã c¸ch nµo lµm kh¸c víi 1 USD ®ã? T¹i sao? B¹n thö b×nh luËn nguyªn
nh©n chñ yÕu nµo vÒ mÆt v¨n ho¸ dÉn ®Õn nh÷ng c¸ch lµm kh¸c nhau ®ã?
T×nh huèng 2: Qu¸n phë “th«i b¸n”
Qu¸n phë Êy cã bèn ®Æc biÖt. Mét - trªn bµn lµm phë
cña «ng chñ kh«ng cã b¸t bét ngät to ®ïng. Nåi níc dïng hÇm yÕn x¬ng hoµn
toµn cã thÓ thay thÕ nh÷ng cïi d×a bét ngät mµ ë c¸c qu¸n phë kh¸c ngêi ta thêng bá mét c¸ch
hµo phãng vµo b¸t phë cña kh¸ch. Hai - kh¸ch ph¶i xÕp hµng vµ cÇm s½n tiÒn ë
tay ®Ó tr¶ tiÒn tríc khi ¨n. Ba - gi¸ mçi b¸t phë ë ®©y cao h¬n tÊt c¶ c¸c
qu¸n phë kh¸c trong vïng. Bèn - cã mét tÊm biÓn mµ kh«ng kh¸ch hµng nµo muèn
nh×n nhng «ng chñ vÉn mçi ngµy hai lÇn mang ra trng, Êy lµ tÊm biÓn th«i b¸n.
Khi ®· nh×n thÊy tÊm biÓn nµy, kh¸ch hµng ngËm ngïi ®i qu¸n kh¸c t¹m ¨n, ®õng
nµi nØ v« Ých.
¤ng chñ gi¶i thÝch cho t«i vÒ tÊm biÓn “Th«i b¸n” nh
Th«i b¸n tøc lµ kh«ng b¸n n÷a chø kh«ng ph¶i hÕt
b¸nh, hÕt thÞt. Søc t«i mçi buæi chØ lµm ®îc 300 b¸t phë th«i (cßn nhê ngêi
kh¸c lµm th× t«i kh«ng tin). Nåi níc dïng cña t«i còng chØ ®ñ chan cho 300 b¸t
phë th«i. NÕu b¸n ®Õn b¸t 301 th× níc phë bÞ ®ôc vµ sÏ lÉn c¶ cÆn x¬ng. Cßn
nÕu déi n¬c s«i ë phÝch vµo b¸n cho
kh¸ch th× b¸t phë sÏ nh¹t toÑt vµ kh«ng cã vÞ phë. VËy tèt nhÊt lµ th«i
b¸n. NåØ níc dïng cho tua phë s¸ng t«i chuÈn bÞ tõ ®ªm h«m tríc. Cßn nåi níc
dïng cho tua phë tèi, t«i b¾c lªn bÕp tõ lóc chÝn giê s¸ng. Mçi nåi cña t«i chØ
b¸n 300 b¸t phë, kh«ng cã ngo¹i lÖ.
BÊt h¹nh nhÊt lµ ngêi 301. CÇm tiÒn trong tay, ®øng
hµng mÊy chôc phót, võa nhÝch lªn tõng bíc võa hÝt c¸i mïi níc phë th¬m ®Õn
giµn giôa c¶ níc bät ®Ó cuèi cïng ph¶i cay ®¾ng ng¾m c¸i biÓn “Th«i b¸n”.
Mét sím nä, t«i ®· ph¶i ®au khæ lµm ngêi kh¸ch thø
301. Kh«ng thÌm ®Ó m¾t ®Õn c¸c qu¸n phë kh¸c nhan nh·n hai hÌ phè, t«i vÒ nhµ
¨n c¬m rang vµ tù dÆn m×nh: “Mai sÏ ®i ¨n s¸ng sím h¬n”.
Ph¶i ch¨ng ®©y còng lµ c¸ch lµm giµu cña «ng chñ
qu¸n nµy?
C©u hái th¶o luËn:
1. Nh÷ng yÕu tè lµm nªn sù næi tiÕng cña qu¸n phë “Th«i b¸n”? ý nghÜa cña
tªn qu¸n phë “Th«i b¸n”?
2. Mçi buæi b¸n 300 b¸t phë. H·y b×nh luËn vÒ con sè
301 ®îc ®Ò cËp ®Õn trong t×nh huèng qu¸n lý trªn?
3. ViÖc h¹n chÕ mçi tua cã ®¶m b¶o thùc hiÖn nguyªn
t¾c tèi ®a ho¸ lîi nhuËn trong kinh doanh hay kh«ng? T¹i sao?
T×nh huèng 3: ChuyÖn x¶y ra víi phßng thÝ nghiÖm wang.
Phßng thÝ nghiÖm Wang do An Wang, mét d©n nhËp c
ngêi Trung Quèc s¸ng lËp vµo nh÷ng n¨m 1970, lµ mét trong nh÷ng tËp ®oµn nhá
®· vît tréi IBM vµ t¹o ra mét m¶ng thÝch hîp kiÕm lêi cho m×nh trong ngµnh m¸y
tÝnh, ®ã lµ so¹n th¶o v¨n b¶n. Nh÷ng n¨m 1970, Wang ®· ph¸t triÓn phÇn mÒm so¹n
th¶o v¨n b¶n ®éc quyÒn cña m×nh cµi ®Æt vµo m¸y tÝnh mini cña h·ng vµ ch¹y
trong hÖ ®iÒu hµnh ®éc quyÒn cña Wang. Nh÷ng thiÕt bÞ ®Çu cuèi so¹n th¶o v¨n
b¶n ®îc nèi vµo nh÷ng chiÕc m¸y tÝnh mini nµy ®· thay thÕ nh÷ng chiÕc m¸y ch÷
vµ viÖc so¹n th¶o v¨n b¶n ®· chuyÓn sang mét giai ®o¹n míi. Phßng thÝ nghiÖm
Wang ®· trë thµnh mét trong nh÷ng c«ng ty c«ng nghÖ cao thÇn diÖu cña nh÷ng n¨m
1970. Vµo n¨m 1988, C«ng ty ®· tuyÓn chän 31.500 nh©n viªn trªn toµn thÕ giíi; t¹o
ra doanh thu trªn 3 tû USD; thu ®îc 92,7 triÖu USD lîi nhuËn sau thuÕ vµ ®îc
xÕp vµo hµng thø 143 trong danh s¸ch 500 c«ng ty trong ngµnh. Tuy nhiªn, tõ n¨m
1988, C«ng ty ®· lç tæng sè 1,9 tû USD vµ mÖnh gi¸ cæ phiÕu trªn thÞ trêng cña
C«ng ty ®· tõng ®¹t 5,6 tû USD gi¶m xuèng cßn 70 triÖu USD. Chøng kho¸n cña
Wang ®· b¸n víi gi¸ 42,5 USD n¨m 1982 nay b¸n víi gi¸ 37,5 cent (xu ®« la) mçi
cæ phiÕu. Doanh thu gi¶m tíi 9 tû USD vµ sè nh©n viªn gi¶m xuèng díi 8.000
ngêi.
Nguyªn nh©n dÉn ®Õn sù gi¶m sót nµy lµ C«ng ty ®·
®¸nh vµo m¹ng sên IBM trong nh÷ng n¨m 1970 vµ bÞ ®¸nh tr¶ bëi sè ®«ng c¸c c«ng
ty cæ phÇn mÒm vµ m¸y tÝnh c¸ nh©n vµo gi÷a n¨m 1980. M¸y tÝnh c¸ nh©n ®· trë
thµnh phæ biÕn vµ phÇn mÒm so¹n th¶o v¨n b¶n kh«ng ®¾t tiÒn ®· trë nªn s½n cã. Nhu
cÇu cho hÖ so¹n th¶o v¨n b¶n trªn c¬ së m¸y tÝnh mini ®¾t tiÒn cña Wang ®· thùc
sù suy gi¶m. Mét ngêi sö dông s¶n phÈm cña Wang mét thêi gian dµi ®· ®Ëp chiÕc
m¸y tÝnh mini Wang trÞ gi¸ 400.000 USD víi chi phÝ 100.000 USD mét n¨m cho dÞch
vô cña anh ta vµ thay thÕ vµo ®ã lµ mét m¹ng gåm 25 m¸y tÝnh c¸ nh©n víi tæng
chi phÝ díi 100.000 USD. §èi víi nh÷ng ®èi thñ c¹nh tranh gi¸ thÊp nµy thÞ
trêng cña Wang ®· sôp ®æ vµo nöa cuèi nh÷ng n¨m 1980.
Sau ®ã, C«ng ty ®· quay sang t×m kiÕm mét c¬ héi
kh¸c trong ngµnh m¸y tÝnh c¸ nh©n cßn non trÎ. Vµo th¸ng 3 / 1984, C«ng ty quan
t©m ®Õn viÖc héi nhËp víi Apple Computer, mét c«ng ty võa t¸ch ra khái
Macinitosh. Môc ®Ých chÝnh lµ ®Ó phèi hîp phÇn mÒm so¹n th¶o v¨n b¶n cña Wang
víi ngêi sö dông giao diÖn vµ nh÷ng øng dôgn ®å ho¹ cña Apple vµ tham gia thÞ
trêng chøng kho¸n tõ nh÷ng hÖ c¬ së MS - DOS nh m¸y tÝnh c¸ nh©n nguyªn b¶n
cña IBM. Chñ tÞch cña Apple, «ng John nhËn ra gi¸ trÞ cña øng dông phÇn mÒm
so¹n th¶o v¨n b¶n cña Wang, ®· rÊt say mª v¸n bµi nµy. ThËm chÝ Apple ®· ®Ò cËp
vÒ viÖc cÊp giÊy phÐp hÖ ®iÌu hµnh Macintosh cña nã cho Wang, ®iÒu ®ã lµm cho
Wang cã kh¶ n¨ng ®Ó cã thÓ s¶n xuÊt m¸y tÝnh c¸ nh©n. Tuy nhiªn, Wang còng chÕ
diÔu ch¬ng tr×nh so¹n th¶o v¨n b¶n cña nh÷ng doanh nghiÖp yÕu nh Word Star vµ
Word Perfect.
Lµ mét c«ng ty víi sè vèn 2 tû USD, Wang ®· sai lÇm
nh×n vµo sù khëi ®Çu nhá bÐ nh Word perfect lµ mét trong nh÷ng ®èi thñ c¹nh
tranh cã thÓ ®øng v÷ng. Thªm vµo ®ã, Wang ®· gi¸n tiÕp chèng l¹i viÖc b¸n phÇn
mÒm cña nã t¸ch riªng khái phÇn cøng cña hä. §iÒu nµy lµ mét thùc tÕ; ngµy nay
kh«ng ai mua c¶ phÇn mÒm lÉn phÇn cøng cña hä. Trong khi ®ã, c¸c c«ng ty nh
C©u hái th¶o luËn:
1. C©u chuyÖn cña Wang nãi g× víi c¸c c«ng ty vÒ tÇm
quan träng cña viÖc ph©n tÝch m«i trêng bªn ngoµi?
2. B»ng sù hiÓu biÕt, h·y cho biÕt nh÷ng bíc ®i nµo
Wang cã thÓ cã ®îc ®Ó ng¨n c¶n sù ph¸ s¶n hoµn toµn x¶y ra víi C«ng ty vµo ®Çu
nh÷ng n¨m 1990.
T×nh huèng 4: C«ng ty nhá vÉn trë thµnh c«ng ty ®a quèc gia
Khi nghÜ vÒ c¸c xÝ nghiÖp ®a quèc gia, phÇn lín mäi
ngêi ®Òu nghÜ ®Õn c¸c c«ng ty phøc t¹p General Electric, General Motors vµ
Procter & Gamble. Nhng trªn thùc tÕ, con sè c¸c c«ng ty quy m« võa vµ nhá
®· trë thµnh xÝ nghiÖp ®a quèc gia trong c¸c thËp kû gÇn ®©y ngµy cµng t¨ng.
LÊy vÝ dô C«ng ty Swan chÕ t¹o vµ ph©n phèi kÝnh m¾t do Alan Glassman khëi
xíng vµo nh÷ng n¨m 1960. Cuèi nh÷ng n¨m 1980, doanh thu hµng n¨m cña C«ng ty
lµ h¬n 20 triÖu ®«la. Nh
Swan Optical b¾t ®Çu chuyÓn theo híng trë thµnh
c«ng ty ®a quèc gia vµo ®Çu nh÷ng n¨m 70. Vµo thêi ®iÓm ®ã, ®ång ®«la m¹nh lµm
cho viÖc s¶n xuÊt ë Mü trë nªn rÊt ®¾t. NhËp khÈu gi¸ thÊp cã thÞ phÇn lín cha
tõng cã trong thÞ trêng kÝnh m¾t. Swan nhËn ra nã kh«ng thÓ tån t¹i ®îc trõ
khi còng b¾t ®Çu nhËp khÈu. Lóc ®Çu C«ng ty nµy ®· mua kÝnh m¾t cña nh÷ng nhµ
s¶n xuÊt ®éc lËp níc ngoµi, chñ yÕu lµ Hång K«ng. Nhng Swan ®· kh«ngtho¶ m·n
víi chÊt lîng vµ viÖc ph©n phèi c¸c s¶n phÈm nµy. Khi dung lîng nhËp khÈu
t¨ng Glassman quyÕt ®Þnh c¸ch tèt nhÊt ®Ó ®¶m b¶o chÊt lîng vµ ph©n phèi lµ
thµnh lËp chi nh¸nh cña Swan ho¹t ®éng ë níc ngoµi. Theo Glassman, viÖc së h÷u
c¸c nhµ m¸y ë níc ngoµi t¹o cho Swan sù kiÓm so¸t cÇn thiÕt ®Ó t¸c ®éng ®Õn
chÊt lîng vµ thêi gian ph©n phèi. Do ®ã, Swan ®· më mét chi nh¸nh s¶n xuÊt ë
Hång K«ng trong ®ã Swan chiÕm phÇn së h÷u chÝnh.
Sù lùa chän Hång K«ng lµm n¬i ®Þnh vÞ s¶n xuÊt chÞu
¶nh hëng cña chi phÝ lao ®éng thÊp, lùc lîng lao ®éng cã tay nghÒ, vµ viÖc bá
thuÕ do chÝnh phñ Hång K«ng ®a ra. Nhng n¨m 1986, c«ng nghiÖp hãa á Hång K«ng
t¨ng lªn vµ sù thiÕu hôt lao ®éng ngµy cµng t¨ng ®· ®Èy ®¬n gi¸ tiÒn l¬ng lªn ®Õn
møc Hång K«ng kh«ng cßn ®îc coi lµ ®Þa ®iÓm s¶n xuÊt chi phÝ thÊp n÷a. §¸p l¹i
Glassman vµ ®èi t¸c Trung Quèc cña nã ®·
më mét nhµ m¸y s¶n xuÊt á Trung Hoa ®¹i lôc ®Ó cã lîi thÕ vÒ ®¬n gi¸ tiÒn l¬ng
thÊp. Nhµ m¸y nµy s¶n xuÊt c¸c bé phËn cña gäng kÝnh. C¸c bé phËn nµy ®îc vËn
chuyÓn ®Õn nhµ m¸y ë Hång K«ng ®Ó l¾p r¸p vµ ph©n phèi cho c¸c thÞ trêng ë c¶
B¾c vµ Nam Mü. Nhµ m¸y ë Hång K«ng sö dông 80 ngêi vµ nhµ m¸y ë Trung Quèc sö
dông kho¶ng tõ 300 ®Õn 400 ngêi.
Còng kho¶ng thêi gian ®ã, Swan b¾t ®Çu t×m c¬ héi
®Çu t vµo c¸c c«ng ty kÝnh m¾t níc ngoµi cã danh tiÕng vÒ thiÕt kÕ mèt vµ c¸c
s¶n phÈm chÊt lîng cao. Môc ®Ých cña nã lóc nµy kh«ng ph¶i lµ chi phÝ thÊp h¬n
mµ lµ lîi thÕ vÒ s¶n phÈm kÝnh m¾t thiÕt kÕ ch¸t lîng cao. ThiÕu kh¶ n¨ng
thiÕt kÕ trong níc ®Ó hç trî cho dßng s¶n phÈm nh
thÕ, Swan ®· quay sang c¸c nhµ s¶n xuÊt níc ngoµi cã kh¶ n¨ng ®ã. Nã ®· ®Çu t
vµo c¸c nhµ m¸y ë Ph¸p vµ Italy
C©u hái th¶o luËn:
1. ViÖc më réng ra níc ngoµi ®· gióp Swan Optical
cñng cè vÞ thÕ c¹nh tranh cña m×nh nh thÕ nµo?
2. Thùc tÕ cña Swan cã bµi häc g× cho c«ng ty ®ang
cè g¾ng t¹o lËp lîi thÕ c¹nh tranh trªn thÞ trêng thÕ giíi?
3. B»ng sù hiÓu biÕt, h·y nªu vµ ph©n tÝch mét vµi
vÝ dô vÒ chiÕn lîc toµn cÇu mµ c¸c c«ng ty kh¸c ¸p dông!
T×nh huèng 5: bÝ quyÕt thµnh c«ng cña mét c«ng ty th¬ng
m¹i b¸n lÎ sears
Trong mét vµi n¨m, tõ mét chi nh¸nh nhá bÐ, Sears ®·
lín lªn nhanh chãng vµ trë thµnh mét tËp ®oµn víi tµi s¶n hµng tû ®« la. Ngµy
nay, bÊt kú mét thµnh phè nµo còng ®Òu lÊy lµm tù hµo khi cã Ýt nhÊt mét cöa
hµng b¸ch ho¸ cña Sears ®Æt ë ®ã; vµ mét tû lÖ lín c¸c gia ®×nh ë Mü hµng n¨m
vÉn ®Æt hµng theo catalogue cña C«ng ty. §óng nh
VËy v× sao mµ trong “lµng” c¸c nhµ kinh doanh
b¸n lÎ c¹nh tranh víi nhau, Sears vÉn tiÕp tôc ph¸t triÓn n¨m nµy qua n¨m kh¸c,
trong khi hµng ngµn ngêi kh¸c muèn ®îc nh
PhÇn lín cöa hµng cña Sears lóc nµo còng s¹ch sÏ,
bãng lo¸ng kh«ng mét vÕt d¬, nh©n viªn ®îc huÊn luyÖn kü cµng, tá ra lÞch
thiÖp vµ phôc vô r©t nhanh gän. TÊt c¶ hµng ho¸ ®Òu ®îc ®¶m b¶o vÒ mÆt chÊt
lîng. PhÇn lín ®¬n ®Æt hµng theo catalogue ®îc gi¶i quyÕt vµ giao hµng ®óng thêi
h¹n. TÝn dông mua hµng ®îc më réng ®Õn tÊt c¶ c¸c kh¸ch hµng, xÐt thÊy ®¸ng
®îc hëng. Ban l·nh ®¹o C«ng ty Sears kh«ng khi nµo l·ng quªn trªn thùc tÕ
r»ng thµnh c«ng hay thÊt b¹i cña C«ng ty lµ kÕt qu¶ tæng hîp tõ lßng trung
thµnh cña hµng triÖu kh¸ch hµng.
C©u hái th¶o luËn:
1. Ph©n tÝch c¸c yÕu tè ®¶m b¶o thµnh c«ng trong
kinh doanh cña C«ng ty Sears.
2. KhÈu hiÖu hµnh ®éng cña C«ng ty “Sears lµ n¬i níc Mü
mua hµng” nãi lªn ®iÒu g×?
3. Ban l·nh ®¹o C«ng ty Sears cho r»ng thµnh c«ng
hay thÊt b¹i cña C«ng ty phô thuéc vµo kh¸ch hµng. Anh chÞ cã ®ång ý víi quan
®iÓm ®ã kh«ng? T¹i sao?
T×nh huèng 6: Giµy Hµn quèc vµo Đång Nai.
TËp ®oµn s¶n
xuÊt giµy thÓ thao hµng ®Çu cña Hµn Quèc Hwaseung ®· chän khu c«ng nghiÖp §ång
Nai ®Ó x©y dùng nhµ m¸y. Víi sè vèn ®Çu t 39,5 triÖu USD, tËp ®oµn nµy dù ®Þnh
gia c«ng giµy ®Ó xuÊt khÈu sang Mü vµ Ch©u ¢u. Trong thêi gian ®Çu, C«ng ty sÏ
tuyÓn dông khã¶ng 3.000 lao ®éng vµ nÕu kÕ ho¹ch kinh doanh thµnh c«ng th× C«ng
ty sÏ cÇn tíi 15.000 lao ®éng.
Hwaseung lµ tËp ®oµn chuyªn lµm hµng cho hai h·ng
Reebok vµ Nike, cã doanh thu hµng n¨m 1,4 tû USD. Nhµ níc m¸y ë §ång Nai lµ dù
¸n thø 11 cña Hwaseung t¹i c¸c níc ch©u ¸.
C©u hái th¶o luËn:
1. H·y ®¸nh gi¸ nh÷ng c¬ héi vµ th¸ch thøc cña
Hwaseung t¹i thÞ trêng ViÖt Nam
2. C¸c doanh nghiÖp cïng s¶n xuÊt giµy da cã lîi vµ
h¹i g× tríc t×nh huèng nµy? Hä cÇn ph¶i lµm g× ®Ó ®èi phã víi tËp ®oµn
Hwaseung?
3. ThÞ trêng ViÖt nam sÏ ®îc lîi vµ cã h¹i g× khi
Hwaseung thùc hiÖn dù ¸n ®Çu t nãi trªn?
T×nh huèng 7:
Kh«I phôc vµ ph¸t triÓn ngµnh s¶n xuÊt xe ®¹p
Cã mét lo¹i s¶n phÈm rÊt quen thuéc trong ®êi sèng
hµng ngµy cña c¸c gia ®×nh ViÖt nam - ®ã lµ chiÕc xe ®¹p. Ngµnh s¶n xuÊt xe ®¹p
®· tõng cã thêi to¶ ¸nh hµo quang, nhng nay chØ cßn lµ thø ¸nh s¸ng mê nh¹t vµ
chÞu sù “quay lng l¹i” cña c¸c “thîng ®Õ”.
Theo thèng kª cha ®Çy ®ñ, c¶ níc cã kho¶ng 15
triÖu chiÕc xe ®¹p, nhu cÇu bæ sung mçi
n¨m kho¶ng 400.000 - 500.000 chiÕc, phô tïng cho thay thÕ vµ l¾p míi gÊp hai
®Õn ba lÇn so víi nhu cÇu xe. Nhng c¸c ®¬n vÞ s¶n xuÊt trong níc míi chØ ®¸p
øng ®îc kho¶ng 20% yªu cÇu thÞ trêng trong níc.
Tríc t×nh h×nh nµy, Bé c«ng nghiÖp ®· ®îc giao
nhiÖm vô x©y dùng ®Ò ¸n kh«i phôc vµ ph¸t triÓn ngµnh s¶n xuÊt xe ®¹p víi môc
tiªu vµ c¸c gi¶i ph¸p h÷u hiÖu, trong ®ã cã viÖc phèi hîp víi c¸c ngµnh nghiªn
cøu vµ tr×nh ChÝnh phñ xem xÐt mét sè chÝnh s¸ch b¶o hé vµ ph¸t triÓn s¶n xuÊt
®èi víi ngµnh xe ®¹p.
Môc tiªu tõ nay ®Õn n¨m 2000 lµ ®¹t s¶n lîng xe ®¹p
kho¶ng 500.000 chiÕc / n¨m vµ ®Õn n¨m 2010 ®¹t 1,5 triÖu chiÕc / n¨m, chiÕm
lÜnh l¹i thÞ trêng trong níc vµ ®¹t tû lÖ xuÊt khÈu 30 - 40% s¶n lîng. Xe
®¹p ph¶i rÎ h¬n xe nhËp khÈu vµ chÊt lîng kh«ng thua kÐm míi c¹nh tranh ®îc.
§ång thêi më réng c¸c s¶n phÈm míi, phÊn ®Êu t¨ng tû lÖ xe ®Þa h×nh, thÓ thao,
du lÞch lªn 50% s¶n lîng, tõng bíc ph¸t triÓn lo¹i xe thÓ thao, du lÞch cã
gi¶m xoãc vµ lo¹i xe ®¹p g¾n m¸y dïng ®éng c¬ x¨ng vµ ch¹y ¾c quy.
Bé c«ng nghiÖp dù kiÕn ®Çu t kho¶ng 20 - 30 triÖu
USD tõ nay ®Õn n¨m 2000 cho ngµnh xe ®¹p. C«ng nghÖ s¶n xuÊt xe ®¹p cña thÕ
giíi ®· ph¸t triÓn rÊt cao, nÕu so víi T©y ©u, ViÖt nam chËm sau 50 n¨m. Do
®iÒu kiÖn vèn, ViÖt nam dù ®Þnh chän c«ng nghÖ s¶n xuÊt chñ yÕu cña §µi loan -
lµ c«ng nghÖ mÆc dï thua T©y ©u vµ NhËt b¶n nhng h¬n Trung quèc vµ mét sè níc
§«ng ©u. Gi¸ thµnh ®Çu t c«ng nghÖ §µi loan cã thÓ thÊp h¬n T©y ©u vµ NhËt b¶n
30 - 40%.
Ngoµi ra, c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt xe ®¹p sÏ ®îc s¾p
xÕp l¹i víi sù ph©n c«ng mçi doanh nghiÖp mçi viÖc trªn c¬ së thÕ m¹nh cña
chóng. Riªng ë MiÒn b¾c dù ®Þnh sÏ ph©n c«ng l¹i nh
- C¸c ®¬n vÞ thµnh viªn cña Lixeha chñ yÕu s¶n xuÊt
vµ cung cÊp xÝch, lÝp, bi, ®ïi ®Üa, phanh, may¬, yªn, ®Ìo hµng, bµn ®¹p, ®Ìn.
- C«ng ty Xu©n hoµ cung cÊp nan hoa, vµnh hîp kim
s¾t m¹, ghi ®«ng, p« t¨ng.
- C«ng ty xe ®¹p Th¸i b×nh cung cÊp c¸c lo¹i c«n
fuèc, p« t¨ng, khung xe, yªn.
- C«ng ty dông cô c¬ khÝ xuÊt khÈu cung cÊp ®ïi ®Üa.
- C«ng ty xe ®¹p Nam ®Þnh cung cÊp vµnh nh«m, ch¾n
bïn nh«m, ch¾n xÝch nh«m, khung xe.
- ViÖc l¾p r¸p chÝnh do Lixeha vµ Th¸i b×nh ®¶m nhËn
C©u hái: Gi¶ sö anh (chÞ) lµ chuyªn gia kinh tÕ trong ngµnh s¶n xuÊt xe ®¹p:
1. Theo anh (chÞ), ChÝnh phñ nªn cã nh÷ng chÝnh s¸ch
g× ®Ó b¶o hé vµ ph¸t triÓn ngµnh s¶n xuÊt xe ®¹p trong níc?
2. Anh (chÞ) cã ý kiÕn g× vÒ:
- ViÖc nhËp d©y chuyÒn thiÕt bÞ cña §µi loan?
- Sù s¾p xÕp l¹i, ph©n c«ng chuyªn m«n ho¸, hîp t¸c
ho¸ nh
- NÕu thÊy cha nhÊt trÝ hoµn toµn víi nh÷ng quan
®iÓm trªn, anh (chÞ) cho biÕt ph¬ng ¸n cña m×nh.
Tµi liÖu tham kh¶o
1.
ChiÕn lîc kinh doanh vµ ph¸t triÓn doanh nghiÖp: PGS. PTS NguyÔn Thµnh §é (chñ
biªn). NXB Gi¸o dôc 1999.
2.TrÇn T©t Hîp: Nh÷ng
sai lÇm trong qu¶n lý vµ kinh doanh. NXB
Thèng kª 1994
3. TrÇn Quang TuÖ: Sæ
tay ngêi qu¶n lý (kinh nghiÖm qu¶n lý ë NhËt b¶n). NXB Lao ®éng Hµ néi 1998
4. Micher C.
Thomsett: CÈm nang vÒ qu¶n lý dù ¸n - Trung t©m th«ng tin KHKT Ho¸ chÊt Hµ néi
1997
5. NguyÔn §×nh Phan
(chñ biªn): Thµnh lËp vµ qu¶n lý c¸c tËp ®oµn kinh doanh ë ViÖt nam. NXB ChÝnh
trÞ quèc gia Hµ néi 1996
6. Qu¶n trÞ häc:
NguyÔn H¶i S¶n do nhµ xuÊt b¶n Thèng kª in n¨m 1998
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét